Năm 2025 được ghi nhận là năm nóng thứ ba trong lịch sử từ khi thống kê, nâng nhiệt độ trung bình ba năm vừa qua vượt ngưỡng 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp.
Theo dữ liệu từ Trung tâm Dự báo Thời tiết Trung hạn châu Âu (ECMWF), nhiệt độ Trái đất trung bình 2025 duy trì ở mức cao, đưa ba năm gần đây thành các mốc nóng nhất lịch sử kể từ thời điểm ghi nhận dữ liệu.
ECMWF là trung tâm trực thuộc Liên minh châu Âu, bắt đầu ghi nhận dữ liệu về nhiệt độ trung bình Trái đất từ năm 1850. Kết quả trên khớp với dữ liệu từ UK Met Office, cơ quan khí tượng quốc gia của Anh.
Cũng theo tổ chức này, nhiệt độ trung bình ba năm của hành tinh được ghi nhận vượt ngưỡng 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp. Còn tính theo năm, Trái đất đã vượt qua ngưỡng trên vào 2024.
Mức tăng nhiệt độ trung bình hàng năm so với thời tiền công nghiệp. Nguồn: ECMWF
Hạn chế Trái đất nóng hơn 1,5 độ C so với thời tiền công nghiệp là mục tiêu đặt ra trong Thỏa thuận Paris, nhằm ngăn chặn cuộc khủng hoảng khí hậu. Theo các nhà khoa học, việc duy trì trên ngưỡng này trong thời gian dài kéo theo các hiện tượng thời tiết cực đoan như nắng nóng kéo dài, bão lũ mạnh hơn. Tình trạng này làm tăng số ca tử vong, đồng thời ảnh hưởng đa dạng sinh học khi băng tan, kéo theo mực nước biển dâng cao.
Cột mốc 1,5 độ C trong Thỏa thuận Paris được thống nhất đo bằng nhiệt độ trung bình tính theo chiều dài thập kỷ. Theo cách đo này, mức tăng nhiệt toàn hành tinh đang là 1,4 độ C so với thời tiền công nghiệp.
Tuy nhiên, các quốc gia không giảm được lượng khí nhà kính như cam kết 10 năm trước, dẫn đến tình trạng nhiệt độ Trái đất tính theo thập kỷ có thể cao vượt ngưỡng trước năm 2030. Theo ECMWF, cột mốc này sớm hơn một thập kỷ so với dự đoán của giới khoa học vào thời điểm ký kết Thỏa thuận Paris năm 2015.
Ông Carlo Buontempo, Giám đốc Cơ quan giám sát Biến đổi Khí hậu Copernicus, nói tình trạng Trái đất nóng vượt ngưỡng an toàn là không thể tránh khỏi. "Lựa chọn duy nhất chúng ta có là tìm cách kiềm chế mức tăng nhiệt thấp nhất có thể và giảm thiểu hậu quả của nó lên hệ sinh thái tự nhiên và xã hội", ông nói.
Một lính cứu hỏa cố gắng dập lửa trong vụ cháy rừng ở Vilar de Condes, tỉnh Ourense, Tây Ban Nha, ngày 15/8/2025. Ảnh: Reuters
Tính riêng châu Âu, các vụ cháy rừng năm vừa qua đã phát sinh tổng lượng khí thải cao nhất trong lịch sử. Trong khi tại châu Á và Mỹ, các hiện tượng thời tiết cực đoan hơn do biến đổi khí hậu khiến hơn 1.000 người thiệt mạng trong các trận lũ lụt.
Các nhà khoa học cho rằng biến đổi khí hậu chủ yếu do con người gây ra và đang ngày càng trở nên trầm trọng. Nguyên nhân chính là do phát thải khí nhà kính từ hoạt động đốt nhiên liệu hóa thạch như than đá, dầu mỏ và khí đốt, gây hiện tượng giữ nhiệt trong khí quyển.
Trong bối cảnh tác động của biến đổi khí hậu ngày càng tồi tệ, ngành khoa học này đang đối mặt với sự phản đối chính trị ngày một tăng. Tổng thống Mỹ Donald Trump, người đã gọi biến đổi khí hậu là "trò lừa bịp lớn nhất", đã rút khỏi 66 tổ chức của Liên Hợp Quốc tuần trước, bao gồm cả Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) và Công ước khung của Liên Hợp Quốc về biến đổi khí hậu (UNFCCC).
Bảo Bảo (theo Reuters)