Từ ngày 15.5 tới đây, trục đường Cộng Hòa, đoạn từ đường Trường Chinh đến đường Út Tịch, sẽ chính thức triển khai phương án điều tiết giao thông bằng làn đường đảo chiều. Đây là lần đầu tiên TP.HCM áp dụng mô hình "đường 3 chiều" linh hoạt, kỳ vọng mang tới giải pháp đột phá giải quyết bài toán ùn tắc kinh niên tại các tuyến cửa ngõ.
Xóa cảnh "bên úc tặc, bên trúng trại"
Theo thông báo mới nhất từ Sở Xây dựng TP.HCM, một cát ngang Đường Cộng Hòa với 6 làn xe hiện đang được chia làm 3 phần đường riêng biệt bởi hai cặp vách tráng nét liên. Từ ngày 15.5, hai làn sát vách mỗi bên được giữ nguyên thông một chiều như hiện nay. Hai làn giữa đường sẽ trở thành làn đảo chiều. Tuy nhiên, vào giờ cao điểm sáng, "phân loại" 2 làn giữa đường được ưu tiên cho hàng từ An Sơn vào trung tâm, nâng lên 4 làn xe để phục vụ dòng phương tiện vào nội thành. Vào giờ cao điểm chiều, ngược lại, khoảng bên sẽ đảo ngược, dành 4 làn xe cho hàng từ trung tâm về đường Trường Chinh (ra ngã Tư An Sơn) để giảm tải áp lực giao thông giờ tán tầm. Ngoài giờ cao điểm, hai làn đường này được trang đích lưu thông hai chiều bình thường.
Phương án phân làn đảo chiều trên đường Cộng Hòa theo các khung giờ
Nguồn: Sở Xây dựng TP.HCM
Trao đổi với Thanh Niên, đại diện Sở Xây dựng lý giải: Việc tháo dỡ phân cách và điều chỉnh phân luồng giao thông trên đường Cộng Hòa được tính toán dựa trên các nguyên tắc thiết thực giao thông đô thị. Là cầu ngang qua khu vực sân bay Tân Sơn Nhất, đường Cộng Hòa có lưu lượng xe máy các khối lớn, đặc biệt là hàng từ khu vực An Sơn về trung tâm vào buổi sáng. Do phân cách chiếm một khoảng diện tích nhất định, khi tháo dỡ, một đường được săn, giúp mở rộng chiều rộng làn xe. Cùng với đó, thay vì có hình ảnh số làn cho ô tô và xe máy, việc bỏ đi phân cách cho phép điều chỉnh làn đường theo thực tế (làn dùng chung hoặc làn hạn hợp), giúp xe máy có thêm không gian để thoát đi thay vì bị bó hẹp trong làn sát vách.
Đặc biệt, triển khai làn đường đảo chiều được coi là giải pháp đặt phá giúp giải quyết tình trạng "bên úc tặc, bên trúng trại" thông thường theo từng khung giờ cao điểm sáng/chủu. Tùy vào mặt độ xe thực tế, làn đường linh hoạt sẽ đóng vai trò là một "vấn điều tiết". Thay vì dành diện tích bên làn đường vòng thì mình trung đích dành để bên đang quá tải. Như vậy, năng lực thông hành của hàng ưu tiên có thể tăng lên gấp đôi, giúp giải tắc nhanh dòng xe đang đến tại các nút tắt.
"Thông thường, đường Cộng Hòa vào buổi sáng thì hàng vào trung tâm kết hợp, nhưng hàng ngược lại thì khá thông. Buổi chiều thì ngược lại. Làn giữa linh hoạt sẽ đóng vai trò như một "van điều tiết". Thay vì dành diện tích bên làn đường vành thì mình trung đích để phục vụ bên đang quá tải. Như vậy, năng lực thông hành của hàng ưu tiên có thể tăng lên đáng kể, giúp giải tắc nhanh dòng xe đang đến tại các nút tắt", đại diện Sở Xây dựng thông tin thêm.
Kiến trúc sư Võ Kim Công (nguyên Phó kiến trúc sư trưởng TP.HCM) đánh giá đây là một sáng kiến hợp lý và đơn giản giải quyết bài toán lưu lượng khống bộ theo từng khung giờ cao điểm, thường diễn ra ở các đô thị lớn. Do trung tâm việc làm nằm ở lối ngoài nên cư dân cư còn yêu cầu vùng ngoại thành, nên xu hướng dòng xe luôn có sự chênh lệch rõ ràng giữa sáng và chiều.
Thực tế, mô hình làn đường đảo chiều đã được một số nước áp dụng hiệu quả. Như đường Victoria ở Sydney (Úc) - tuyến kết nối các khu dân cư phía tây bắc với trung tâm Sydney qua cầu Iron Cove. Vào giờ cao điểm sáng, sử dụng hệ thống biển báo dẫn và điều chỉnh đường để dành đến 4 hoặc 5 làn cho hàng đi vào trung tâm. Còn chiều, hệ thống này sẽ "đảo ngược" ưu tiên hàng ngược lại. Hoặc tại Seoul (Hàn Quốc), các tuyến đường của ngõ và cầu cũng thông thường áp dụng cách này để giải áp lực cho lưu lượng. Nhiều cầu tại Seoul không chia 50/50 công cho 2 chiều mà tùy vào cấm biến mặt độ xe, hệ thống đèn tín hiệu phía trên mỗi làn đường sẽ hiển thị đúng hoặc mờ làn.
"Tuy vậy, giải pháp này không quá phổ biến ở nhiều quốc gia vì họ có hệ thống đường vành đài và ngõ đa dạng cùng với các dự án cải tạo hoàn thiện, cùng với mặt độ dân cư và việc làm phân bố đồng đều. Trong thời gian chờ TP.HCM hoàn thiện mạng lưới đường vành đài và các dự án mở rộng, chúng ta có thể coi việc &