Nhiều nhà đầu tư vẫn đang lỗ vài chục phần trăm vì danh mục tập trung vào chứng khoán, công nghệ, dầu khí mà không có cổ phiếu họ Vingroup.
Ông Huy, chuyên viên tín dụng tại một ngân hàng lớn, cuối năm ngoái giải ngân mạnh vào nhiều cổ phiếu bluechip lẫn midcap. Hơn 200 triệu đồng được dồn vào hai mã đầu ngành chứng khoán để đón sóng nâng hạng thị trường, sau đó thêm 150 triệu đồng chia đều cho ba mã trụ ngành công nghệ, dầu khí và ngân hàng.
Đến nay, danh mục của ông lỗ gần 18%. Riêng cổ phiếu công nghệ, khoản đầu tư được ông kỳ vọng nhất, âm đến 25%. Những ngày gần đây, khi VN-Index liên tục lập đỉnh mới, ông Huy vào ra bảng giá chục lần, nhưng tài khoản gần như không đổi.
"Càng nhìn càng sốt ruột, bởi chỉ số đi lên còn tài khoản cứ lình xình. Hôm nay bớt lỗ vài triệu thì ngày mai trở về như cũ", ông Huy nói.
Danh mục của bà Thanh, nhân viên kế toán ở Thủ Đức (TP HCM), cũng không khả quan hơn. Sau nhịp điều chỉnh mạnh đầu tháng 3, bà giải ngân hơn nửa tỷ đồng vào một loạt cổ phiếu dầu khí, cảng biển và Vingroup. Có thời điểm bà lãi gần 20%, nhưng đà trượt dài của nhiều mã sau đó bào mòn gần hết lợi nhuận.
"Tôi nghĩ mua trong đợt chỉnh mạnh thì sớm muộn cũng lãi, nhưng hóa ra chỉ số chung tăng không có nghĩa cổ phiếu mình cầm cũng lên theo", bà Thanh nói.
Những câu chuyện lệch pha thị trường như ông Huy và bà Thanh gần đây không hiếm. Trên các hội nhóm và diễn đàn đầu tư, nhiều người cho biết danh mục họ vẫn chìm trong sắc đỏ, thậm chí một số mã lỗ 40-50% dù chỉ số đại diện cho sàn TP HCM tăng đến 16% trong hai tháng qua.
Ông Huỳnh Anh Huy, Giám đốc phân tích ngành của Công ty Chứng khoán Kafi, cho rằng có hai nguyên nhân chính dẫn đến hiện tượng nhiều nhà đầu tư thua lỗ bất chấp chỉ số đại diện cho thị trường tăng kỷ lục.
Thứ nhất, dòng tiền yếu và tập trung cục bộ vào một vài cổ phiếu có mức độ ảnh hưởng lớn đến chỉ số như nhóm Vingroup (VIC, VHM, VRE và VPL). Riêng tháng 4, giá trị giao dịch của nhóm bất động sản tăng 75%, lên khoảng 3.000 tỷ đồng mỗi phiên nhờ đóng góp của bốn mã này, trong khi những nhóm khác sụt giảm mạnh. Nhóm Vingroup đóng góp 153 điểm trong số 160 điểm tăng thêm của VN-Index trong một tháng qua. Nhìn rộng hơn 3 tháng, nhóm này đóng góp 183 điểm, trong khi chỉ số tăng khoảng 250 điểm.
"Nếu loại bỏ ảnh hưởng của nhóm Vingroup, mặt bằng thị trường gần như không thay đổi từ đầu năm đến nay", ông Huỳnh Anh Huy nhận định.
Nguyên nhân thứ hai là việc "tạm thời" chọn sai ngành và cổ phiếu. Theo chuyên gia này, một số ngành, cổ phiếu biến động rất mạnh và hút tiền trong những tháng đầu năm. Đặc điểm chung là nhóm này chịu ảnh hưởng lớn từ thông tin về vĩ mô, chiến sự, giá dầu... Do các yếu tố bất định hiện hữu, những nhóm này chưa hồi phục như mong đợi, khiến nhà đầu tư bị kẹt lại khi giải ngân ở vùng giá cao.
Nhà đầu tư giao dịch tại một sàn chứng khoán ở TP HCM. Ảnh: Quỳnh Trần
Theo ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng, Giám đốc cấp cao Nghiên cứu chiến lược thị trường của Công ty Chứng khoán HSC, danh mục nhà đầu tư và chỉ số đại diện cho thị trường có độ vênh lớn không phải câu chuyện cá biệt của chứng khoán Việt Nam. Nhiều thị trường phát triển như Mỹ, Hàn Quốc, Đài Loan từng chịu sự chi phối tương tự tác động của nhóm Vingroup lên VN-Index hiện nay.
Cụ thể, tại Đài Loan, TSMC từng chiếm trên 40% vốn hóa toàn thị trường. Còn ở Hàn Quốc, Samsung Electronics từng chiếm khoảng 15-20% vốn hóa KOSPI trong giai đoạn bình thường. Nếu tính Samsung Group và SK Group, con số lên tới 60%.
"Việc thị trường được dẫn dắt bởi một vài doanh nghiệp lớn không nên được mặc định tích cực hay tiêu cực, mà cần nhìn sâu hơn vào chất lượng tăng trưởng và mức độ lan tỏa mà những doanh nghiệp đó tạo ra cho nền kinh tế", chuyên gia HSC nói.
Theo ông, sự xuất hiện của các doanh nghiệp này phản ánh nền kinh tế đã hình thành những tập đoàn đủ lớn, có khả năng cạnh tranh và đóng vai trò đầu tàu tăng trưởng. Tuy nhiên, mặt trái sẽ xuất hiện nếu sự tăng trưởng của thị trường chỉ mang tính tài chính hoặc đầu cơ ngắn hạn, trong khi phần còn lại của nền kinh tế và doanh nghiệp niêm yết không thực sự được hưởng lợi.
Lãnh đạo nhiều nhóm phân tích nhấn mạnh việc quan sát VN-Index một cách riêng lẻ trong giai đoạn này không có nhiều ý nghĩa. "Đừng đọc thị trường qua một con số duy nhất là VN-Index. Chỉ số lúc này đang bị méo bởi trọng số của một vài mã nên không phản ánh đúng sức khỏe thực sự của toàn thị trường", ông Huỳnh Anh Huy nói.
Các chuyên gia ước tính nhóm Vingroup hiện chiếm tỷ trọng rất lớn (khoảng 18%) trong vốn hóa toàn thị trường. Do đó, ảnh hưởng của nhóm này đến VN-Index và tâm lý đầu tư là không thể phủ nhận.
Theo ông Huy, với nhà đầu tư tổ chức, tỷ trọng phân bổ vào các mã này thường khá thấp do định giá không rẻ và câu chuyện tăng trưởng chưa đủ rõ ràng theo tiêu chí chọn lọc của từng bên. Khi nhóm Vingroup dẫn dắt thị trường, nhiều quỹ cũng chịu áp lực hiệu suất, nhưng họ ít có xu hướng thay đổi chiến lược đầu tư vì một đợt sóng ngắn hạn. Tuy nhiên, đối với cá nhân tự chọn cổ phiếu, họ đang có cảm giác "bị thị trường bỏ lại" nên dễ ra quyết định bất hợp lý như bán mã tốt để chạy theo Vingroup ở vùng giá cao.
Đối với những nhà đầu tư lỡ sóng tăng Vingroup và hiệu suất kém xa chỉ số, ông Tyler Nguyễn Mạnh Dũng cho rằng việc mua đuổi ở thời điểm hiện tại không còn quá hấp dẫn. Khi một nhóm cổ phiếu đã tăng mạnh và đóng góp phần lớn mức tăng chung, biến động sau đó khó dự đoán hơn, đặc biệt khi thị trường đang ở vùng đỉnh lịch sử và áp lực chốt lời có thể xuất hiện bất cứ lúc nào.
Chuyên gia của HSC và Kafi đồng quan điểm thị trường đang phân hóa rất mạnh khi dòng tiền chỉ tập trung ở một nhóm cổ phiếu dẫn dắt, trong khi nhiều doanh nghiệp khác có nền tảng cơ bản tốt bị bỏ qua. Định giá phần còn lại của thị trường chỉ khoảng 11,7 lần khi loại trừ nhóm Vingroup, tương đối rẻ nếu so sánh tương quan tốc độ tăng trưởng lợi nhuận hiện tại và triển vọng dài hạn của nền kinh tế. Do đó, cả hai khuyến nghị nhà đầu tư nên thay đổi sự quan tâm.
Trong giai đoạn này, nhà đầu tư cần phân tích sâu từng nhóm ngành riêng biệt để biết ngân hàng đang ở đâu, bán lẻ ra sao, khu công nghiệp hay xuất khẩu phản ứng thế nào với bối cảnh hiện tại. Theo ông Huy, đây mới là góc nhìn cho nhà đầu tư tìm ra cơ hội thực sự, không bị nhiễu động bởi diễn biến của một nhóm cổ phiếu riêng biệt. Ông khuyến nghị nhà đầu tư đặt yếu tố chất lượng doanh nghiệp (dựa trên tài sản, minh bạch quản trị, triển vọng của hoạt động kinh doanh cốt lõi) lên hàng đầu.
Chuyên gia của Kafi nói thêm nhà đầu tư có thể để mắt đến những doanh nghiệp đang được định giá thấp hơn trung bình ngành hoặc trung bình lịch sử của chính họ. Đây là nhóm có xác suất cao nhất để thu hút dòng tiền khi thị trường bước vào một đợt sóng mới vì nền tảng đã có, câu chuyện đã rõ, chỉ còn thiếu sự chú ý của thị trường.
Phương Đông
Góc nhìn VNSignal
Tình hình thị trường chứng khoán Việt Nam hiện nay đang trải qua giai đoạn phức tạp do sự tập trung đáng kể vào nhóm cổ phiếu Vingroup. Mặc dù VN-Index đã đạt được nhiều đỉnh mới, nhưng nhiều nhà đầu tư vẫn đang lỗ do lựa chọn sai cổ phiếu và không nắm bắt được động thái cụ thể của thị trường. Việc này đòi hỏi nhà đầu tư cần có chiến lược phân tích kỹ lưỡng hơn, đặc biệt là tập trung vào các yếu tố cơ bản của từng doanh nghiệp.
Ngoài ra, việc thị trường bị ảnh hưởng bởi một số cổ phiếu lớn như vậy cũng tạo ra cơ hội cho các cổ phiếu khác có tiềm năng tăng trưởng nhưng chưa được chú ý đầy đủ. Các nhà đầu tư nên cân nhắc đa dạng hóa danh mục đầu tư, tránh phụ thuộc quá mức vào những nhóm cổ phiếu dẫn dắt để giảm thiểu rủi ro và tối ưu hóa hiệu suất đầu tư.