Chật vật xây, sửa nhà thời “bão giá”

"Vừa xây nhà vừa run"

Cháy tay vào căn nhà đang xây dựng dần, anh Linh (ở P.Tân Minh, TP.HCM) cho biết anh "vừa làm vừa run". Gia đình anh Linh đã lên kế hoạch xây nhà rất lâu và nhà đã hoàn thiện phần mong nên không thể hoàn lại. Tuy nhiên, theo tính toán của anh, tổng vốn đầu tư tăng không 30% so với lúc anh làm dự toán vào năm 2025, từ phân xưởng đến lãi ngân hàng... Tất cả đều tăng ngoài tầm kiểm soát của anh.

"Tôi dự tính làm căn nhà hoàn thiện khoảng 7 tỷ đồng, nhưng với vật giá như bây giờ chắc chắn không đủ. Đầu tiên tôi tính làm căn nhà hoàn thiện khoảng 7 tỷ đồng, nhưng vì vật giá vật liệu xây dựng tăng quá cao và có lãi cộng thêm không 2 tỷ đồng. Ban đầu tôi tính tổng mua vật tư, vật liệu về rồi thuê thợ xây dựng nhóm tiết kiệm chi phí, nhưng nay giá vật liệu xây dựng tăng quá cao và có lãi vì tôi phải vay ngân hàng để xây nhà. Tôi hơi chần tay nhưng lẽ rứi, gì đố tôi định tính. Nếu không đi tiên tôi dự tính làm xong phần, hoàn công rồi tính tiếp", anh Linh cho hay.

Ảnh: Hình Sơn

Một chủ nhà khác tại TP.HCM cũng chia sẻ: Dự tính ban đầu xây nhà khoảng 1,2 tỷ đồng, nhưng khi bắt tay vào làm thì chi phí đi lên gần 1,5 tỷ đồng. Việc này khiến gia đình ông phải cắt giảm nhiều hạng mục để phù hợp ngân sách.

Ông Nguyễn Thanh Liêm, chủ một cửa hàng vật liệu xây dựng tại xã Hiệp Phú (TP.HCM), thừa nhận thực tế giá vật liệu xây dựng tăng liên tục từ năm 2025 cho đến hiện nay không phải hồi phục. Tuy nhiên, từ sau Tết Nguyên đán năm nay là tăng mạnh nhất, thêm khoảng 10% so với trước. Ý nói, dù tăng giá nhưng vật liệu xây dựng vẫn khẩn cấp, nhất là cát và đá xây dựng. "Vật liệu xây dựng khẩn cấp bởi phân loại dành cho các công trình, dự án trung điểm. Khi khẩn cấp, giá càng bốc bật lên cao", ông Liêm giải thích.

Lãnh đạo Công ty thiết kế và xây dựng Mai Homes cũng cho hay giá nguyên vật liệu xây dựng đã đăng động lọt tăng từ 7 - 15% tùy loại so với hồi đầu tháng 3.2026. Đi theo đó là chi phí nhân công, hàng hóa tiêu dùng đều tăng nên ảnh hưởng đáng kể đến đời sống của anh em công nhân. Trong khi tình hình kinh tế khó khăn, cùng với nhiều nguyên nhân khác nên nguồn khách hàng đã giảm so với trước. Tình trạng này khiến các doanh nghiệp xây dựng gặp rất nhiều khó khăn khi quyết định nâng giá và tìm kiếm khách hàng mới. Chưa kể các hợp đồng đã và đang triển khai, giá không thể điều chỉnh. Trong khi đó, phát sinh tổng thêm chi phí vật tư như chưa đúng là điều chính dẫn đến không thể.

"Nhưng hợp đồng đã ký chúng tôi không thể điều chỉnh tổng. Trong khi đó, các hợp đồng mới càng khó khăn hơn vì khách hàng cũng đang cân nhắc. Vì vậy, công ty cũng tìm mọi cách để tiết kiệm chi phí, chia sẻ khó khăn với khách hàng và hỗ trợ cho anh em công nhân", về đó nói.

Nguồn cung không thiếu

Mang câu chuyện này hỏi ông Đình Ngọc Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Xây dựng - Thông minh - Dịch vụ Đất Tài Tuấn, về đó ông tin giá thêp xây dựng có thời điểm tăng rất mạnh trong khi cát và đá, nhưng vật liệu thường chung dần ổn định do khẩn cấp nguồn. Không chỉ vậy, chi phí nhân công cũng tăng khoảng 10 - 20% so với trước, khiến tổng chi phí xây dựng bốc bật lên đáng kể.

Trước áp lực chi phí, nhiều gia đình buộc phải điều chỉnh kế hoạch. Không ít người tìm hoàn thiện việc xây nhà hoặc chuyển sang sửa chữa nhau vì việc xây mới. Nhưng hệ vấn quyết tâm xây dựng thì phải tính toán kỹ lưỡng tổng hàng mục, ưu tiên phần thiết yếu. Xu hướng sử dụng vật liệu thay thế, vật liệu giá rẻ hơn càng ngày càng phổ biến. Tuy nhiên, điều này tiềm ẩn rõ ràng về chất lượng công trình nếu không kiểm soát chất chế.

Một số nhà thầu cho biết khách hàng hiện nay thường yêu cầu báo giá chi tiết, so sánh nhiều nơi trước khi quyết định. Thêm nữa, nhiều chủ nhà mua vật liệu "cắt" chi phí trung gian. Không chỉ người dân, các nhà thầu xây dựng cũng gặp không ít khó khăn. Giá vật liệu biến động mạnh mẽ và liên tục khiếu nại và ký hợp đồng trở nên rõ ràng. Nếu không tính toán kỹ, nhà thầu có thể bị lỗ khi chi phí đầu tư tăng lên đáng kể. Trong khi đó, việc tăng giá dịch vụ lợi nhuận đa dạng, bối cảnh cạnh tranh khắc nghiệt. Nhiều nơi chấp nhận giảm lợi nhuận như quý khách, thêm chí còn phải "gồng lỗ" để hoàn thành công trình.

Theo các chuyên gia, tình trạng "báo giá" trong xây dựng diễn ra nhiều yếu tố. Giá nguyên vật liệu trên thị trường biến động, chi phí vận chuyển, cùng với việc sit chật khai thác tài nguyên như cát, đá… đều ảnh hưởng trực tiếp đến nguồn cung trong nước. Bên cạnh đó, nhu cầu xây dựng phức tạp sau giai đoạn trăm tầng