Tại cuộc họp kỹ thuật về CORSIA do Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tổ chức ngày 27/3, các chuyên gia cho biết Việt Nam đã đăng ký tham gia giai đoạn tự nguyện đầu tiên của cơ chế này từ năm 2026. Đây được xem là bước đi cần thiết để ngành hàng không trong nước thích ứng với các tiêu chuẩn môi trường ngày càng chặt chẽ trên thế giới.
Theo bà Đặng Hồng Hạnh, Trưởng nhóm chuyên gia thị trường carbon (PoA Carbon), tổng nhu cầu bù trừ phát thải của ngành hàng không Việt Nam giai đoạn 2026-2035 ước khoảng 10,7-15,4 triệu tín chỉ carbon.
Với các kịch bản giá tín chỉ carbon từ vài chục đến gần 100 USD mỗi đơn vị, chi phí tuân thủ có thể lên tới 345-496 triệu USD. Đây được xem là một trong những khoản chi mới cao nhất mà ngành hàng không phải đối mặt trong thập kỷ tới.
"Đây là áp lực tài chính rất lớn với các hãng hàng không trong giai đoạn phục hồi", bà Hạnh nói.
Chi phí gia tăng này nhiều khả năng sẽ được chuyển một phần sang người tiêu dùng. Theo bà Đặng Hồng Hạnh, giá vé máy bay có thể tăng thêm 0,7-2,2 USD mỗi hành khách trong giai đoạn đầu.
Trong khi đó, bà Nguyễn Lê Khánh Linh, chuyên gia kỹ thuật (PoA Carbon), cho biết mức tăng có thể lên tới 5 USD mỗi vé ở các giai đoạn sau, tùy theo diễn biến thị trường carbon.
Dù mức tăng không lớn trên mỗi vé, các chuyên gia cho rằng điều này có thể ảnh hưởng đến nhóm khách nhạy cảm về giá, đặc biệt trong bối cảnh cạnh tranh du lịch khu vực ngày càng gay gắt.
Với kế hoạch mở rộng mạng bay quốc tế, Vietnam Airlines ước tính cần khoảng 478.000 tín chỉ carbon năm nay. Số tín chỉ này sẽ tăng lên 1,5 triệu vào năm 2035 khi mạng đường bay quốc tế tăng gấp đôi hiện nay. Để đáp ứng yêu cầu, hãng lên phương án mua tín chỉ trên thị trường quốc tế, hoặc tự tạo tín chỉ bằng cách đầu tư trực tiếp vào các dự án giảm phát thải.
Sân bay Nội Bài. Ảnh: Ngọc Thành
CORSIA (Carbon Offsetting and Reduction Scheme for International Aviation) là cơ chế giảm nhẹ và bù trừ phát thải khí nhà kính với hàng không quốc tế do Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO) thiết lập, triển khai từ năm 2021. Chương trình yêu cầu các hãng hàng không bù trừ phần phát thải CO2 vượt mức cơ sở năm 2019 thông qua việc mua tín chỉ carbon trên thị trường quốc tế.
CORSIA được triển khai theo nhiều giai đoạn, trong đó giai đoạn 2024-2026 mang tính tự nguyện và từ 2027 trở đi áp dụng bắt buộc với các quốc gia có hoạt động hàng không quốc tế, gồm Việt Nam.
Cùng với mua tín chỉ carbon, các hãng bay cũng tính tới giải pháp kỹ thuật để giảm phát thải. Trong đó, sử dụng nhiên liệu hàng không bền vững (SAF) có thể giảm tới 80% lượng phát thải trong vòng đời nhiên liệu.
Tuy nhiên, theo bà Đặng Hồng Hạnh, SAF hiện có giá cao gấp 3-4 lần nhiên liệu truyền thống và nguồn cung toàn cầu hạn chế, khiến việc triển khai trên diện rộng chưa khả thi. Do đó, trong những năm đầu, việc mua tín chỉ carbon vẫn là giải pháp chính để các hãng đáp ứng yêu cầu của CORSIA.
Ngoài chi phí và công nghệ, khung pháp lý trong nước cũng được xem là điểm nghẽn lớn. Theo bà Hạnh, Việt Nam hiện chưa hoàn thiện đầy đủ quy định về chuyển giao tín chỉ carbon quốc tế, quy trình cấp thư chấp thuận (LoA) và cơ chế điều chỉnh tương ứng. Điều này khiến doanh nghiệp có rủi ro không được quốc tế công nhận tín chỉ, dẫn đến nguy cơ phải mua lại hoặc chịu chế tài.
Gia Chính