Sau giai đoạn trầm lắng cuối năm ngoái, nhiều doanh nghiệp xuất khẩu cho biết đơn hàng đã cải thiện trong tháng đầu 2026, với một số ngành như gỗ nội thất, dệt may có việc làm đến hết quý I.
"Đơn hàng của chúng tôi vẫn chạy đều đến quý II", ông Trần Lam Sơn, Nhà sáng lập Thiên Minh Furniture. Nhà sản xuất đồ gỗ nội thất này cho biết đang bước vào 2026 với tâm lý "không lo lắng" về thị trường.
Ông Phùng Quốc Mẫn, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TP HCM (Hawa) - chiếm một nửa số doanh nghiệp gỗ nội thất cả nước - nói đa số hội viên đang trong tình trạng từ trung bình đến tốt, không có tình trạng hoang mang vì đơn hàng sụt giảm như trước. "Nhiều doanh nghiệp đã có đơn hàng cho quý I và đầu quý II, một số còn có đơn hàng đến tháng 5", ông Mẫn nói.
Tương tự, theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (Vitas), đơn hàng quý 1 đã được đàm phán xong và nhiều doanh nghiệp đang đàm phán đơn hàng cho quý II.
Báo cáo chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) do S&P Global mới công bố cho biết các nhà sản xuất Việt Nam ghi nhận số lượng đơn đặt hàng mới tăng với tốc độ nhanh hơn so với tháng 12, nhờ nhu cầu khách hàng cải thiện. Trong đó, đơn hàng xuất khẩu đã tăng trở lại, sau khi quay đầu giảm vào cuối 2025.
Một nhà máy ván ép cốp pha tại Khu công nghiệp Nam Tân Uyên, TP HCM. Ảnh: Viễn Thông
Doanh nghiệp cho biết đã nhận được các đơn đặt hàng mới từ các nền kinh tế châu Á khác như Ấn Độ. Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence đánh giá ngành sản xuất Việt Nam đã có khởi đầu vững chắc. "Tiếp nối động lực tăng trưởng được tích lũy cho tới cuối năm 2025, ngành sản xuất có triển vọng tốt cho một năm 2026 thành công", ông Andrew nhận xét.
Theo hãng phân tích dữ liệu Mỹ, niềm tin kinh doanh ngành sản xuất Việt Nam đã đạt mức cao nhất trong 22 tháng. Các công ty đang tăng sản lượng và tuyển thêm người. Việc làm đã tăng tháng thứ tư liên tiếp, tốc độ nhanh nhất từ tháng 6/2024.
Tại đầu tàu kinh tế, Thống kê TP HCM cho biết chỉ số lao động tháng 1 cải thiện, tăng 1,3% so với tháng trước và 1,1% so với cùng kỳ 2025. Một số ngành ghi nhận tăng như sản xuất điện - điện tử; xe có động cơ; máy vi tính...
Tuy nhiên, thách thức vẫn hiện diện. Ông Andrew Harker chỉ ra tình trạng khan hiếm nguồn cung nguyên vật liệu tiếp tục. Doanh nghiệp phản ứng bằng cách tăng giá bán mạnh hơn trong tháng qua.
"Nhu cầu vẫn chưa thay đổi trước những áp lực này, nhưng chúng ta sẽ cần để ý đến bất kỳ dấu hiệu yếu đi nào của số lượng đơn đặt hàng mới những tháng tới", ông nêu. Ông Trần Lam Sơn cũng dự báo doanh nghiệp trong ngành gỗ nội thất khả năng gặp khó về tuyển lao động và nguyên liệu.
Các rào cản phi thuế quan cũng là vấn đề. Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết Đạo luật Bảo vệ Thú biển của Mỹ (MMPA) và Giấy chứng nhận khả năng chấp nhận (COA) đang dần bộc lộ rõ tác động, ảnh hưởng đến xuất khẩu cá ngừ và các loài hải sản khác.
Ông Nguyễn Xuân Thành, Giảng viên chính sách công, Đại học Fulbright Việt Nam, dự báo xuất khẩu năm nay có thể giảm tốc so với kết quả 17% của 2025. Trong báo cáo gần nhất, UOB có cùng quan điểm, dẫn lý do giai đoạn mua tích trữ trước (front-loading) đã qua, cùng chính sách thuế của Mỹ bất định.
Mỹ là thị trường lớn nhất của Việt Nam năm qua, với kim ngạch hơn 153,1 tỷ USD, tăng 28,1% so với 2024, theo Cục Hải quan. Theo ông Thành, kịch bản lạc quan nhất là xuất khẩu sang Mỹ không tăng không giảm so với 2025. Nhưng có rủi ro kim ngạch giảm do hàng tồn kho tại Mỹ đang cao.
Chuyên gia và doanh nghiệp cho rằng cần gia tăng tìm kiếm động lực ở các thị trường khác. Theo ông Nguyễn Xuân Thành, thị trường Trung Quốc đang có nhiều triển vọng nhờ thu nhập hộ gia đình ngày càng tăng.
Thủy sản là ví dụ, xuất khẩu sang Trung Quốc đại lục và Hong Kong tháng 1 tăng 28,7% trong khi sang Mỹ giảm 10%. Theo VASEP, tình hình cho thấy động lực tăng trưởng hiện phụ thuộc nhiều vào thị trường châu Á. Bên cạnh Trung Quốc, Nhật Bản và Đông Nam Á cũng tăng mua thủy sản Việt Nam, lần lượt 21,3% và 32,2%.
Với gỗ nội thất, Chủ tịch Hawa Phùng Quốc Mẫn cho rằng doanh nghiệp có thể tăng cường tận dụng các thị trường đã khai mở thời gian qua như Trung Đông, Ấn Độ. Trong khi, việc Tổng thống Donald Trump hoãn tăng thuế với đồ nội thất bọc đệm, tủ bếp và tủ đồ phòng tắm sang năm 2027 giúp doanh nghiệp có thêm một năm để chuẩn bị phương án giá thành phù hợp.
Viễn Thông