Nhiều người lo ngại, việc thế chấp, xóa thế chấp sẽ không cần phải ghi trực tiếp thông tin lên sổ hồng mà được cập nhật biến động vào cơ sở dữ liệu đất đai có thể dẫn đến rủi ro giao dịch với những tài sản đang thế chấp mà không biết. Thế nhưng theo các chuyên gia, rất khó để xảy ra điều này.
Các đương ký giao dịch bảo đảm với nhà nước và bộ tư pháp vừa có văn bản gửi Văn phòng đăng ký đất đai các tỉnh, thành phố hướng dẫn việc đăng ký thế chấp, tài sản gắn liền với đất được cập nhật biến động vào cơ sở dữ liệu đất đai mà không cần xác nhận trên sổ hồng đỏ.
Điều này khiến không ít người băn khoăn, lo lắng khi thông tin thế chấp không còn được ghi trên sổ hồng thì người mua liệu có gặp rủi ro về tính pháp lý của tài sản.
Từ nay việc thế chấp, xóa thế chấp không cần ghi trên sổ hồng mà được cập nhật biến động vào cơ sở dữ liệu đất đai
ẢNH: ĐÌNH SÂN
Lãnh đạo chi nhánh một ngân hàng tại TP.HCM cho rằng, về bản chất việc thế chấp, xóa thế chấp trên sổ hồng là một khâu ràng buộc để đảm bảo rủi ro cho ngân hàng. Khi xảy ra rủi ro khách hàng mất khả năng thanh toán thì việc đã đăng ký thế chấp trước đó sẽ đảm bảo quyền lợi ưu tiên thanh toán cho ngân hàng.
Tiếp theo, khi khách hàng vay vốn, lập tức sổ hồng sẽ được ngân hàng giữ trong kho lưu trữ nên không thể xảy ra rủi ro người đi vay có thể cầm tài sản bán bên ngoài, trừ khi khách hàng làm giả sổ giả, mua bán tay. Nhưng làm điều này thì người bán sẽ vi phạm pháp luật về hình sự nên trường hợp này cũng rất khó xảy ra.
"Một rủi ro chỉ xảy ra khi hồ sơ ứng dụng của cơ quan chức năng cập nhật sai, thiếu thông tin mua bán, thiếu thông tin thế chấp, xóa thế chấp dẫn tới có khả năng một tài sản bị bán cho 1 - 2 người; hoặc kết thúc hợp đồng mới do chưa xóa thế chấp ngân hàng cả, dẫn tới giải ngân cho ngân hàng cả", vị này nói.
Việc chuyển nội dung thế chấp sang cơ sở dữ liệu đất đai thay vì ghi trên sổ không chỉ bỏ đi các thủ tục không cần thiết, rườm rà mà còn giúp loại bỏ yêu cầu tìm thời gian ra khỏi một loại giấy tờ mang tính chứng nhận lâu dài. Người dân cũng giảm bớt phiên hành chính, rắc rối phát sinh từ thủ tục đăng ký giao dịch đảm bảo tại các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai nhầm trà.
Do vậy hiện tại quy định của nhà nước bỏ việc ghi trực tiếp việc thế chấp, xóa thế chấp lên sổ hồng không phải là bỏ ghi nhận mà chuyển hình thức sang ghi nhận trên cơ sở dữ liệu đất đai, trên không gian mạng. Việc này mang lại nhiều lợi ích cho cả khách hàng, cơ quan quản lý nhà nước và ngân hàng. Đầu tiên là mẫu sổ hồng mới hiện nay chỉ có 2 trang nên khi bỏ ghi thế chấp, xóa thế chấp sổ không bị cấp nhật nhiều, không tốn công sửa sổ khi hết trang. Quan trọng nhất khách hàng cũng giảm bớt phiên hành chính, rắc rối phát sinh từ thủ tục đăng ký giao dịch đảm bảo tại các chi nhánh văn phòng đăng ký đất đai nhầm trà.
Nên thờ ơ?
Theo ông Nguyễn Ngọc Tịnh, Phó chủ tịch Hội Tư vấn thuế và đại lý thuế TP.HCM, tới đây tính cần thiết của việc ghi nhận trên sổ hồng là có, nhưng không cần thiết phải ghi nhận trên sổ mà chuyển sang ghi nhận trên cơ sở dữ liệu đất đai. Sổ hồng mục đích chính là xác nhận quyền sử dụng đất và quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất. Vì vậy việc bỏ ghi thông tin thế chấp, xóa thế chấp lên sổ hồng là điều nên làm.
"Sổ hồng mới chỉ cần 2 trang giấy, hiện tại bỏ ghi thông tin thế chấp, xóa thế chấp lên sổ hồng sẽ giảm bớt đi một trang, hoặc ít nhất là chỉ còn 1 dòng thông tin. Nếu không ghi trên sổ hồng, ngân hàng cũng không cần phải giữ sổ hồng đỏ trong quá trình cho vay mà chỉ cần cập nhật trên cơ sở dữ liệu đất đai", ông Tịnh phân tích.
Do vậy, ông Tịnh cho rằng việc bỏ ghi thông tin thế chấp, xóa thế chấp lên sổ hồng giúp giảm bớt rắc rối, phiền hà cho người dân, doanh nghiệp, giảm bớt chi phí cho ngân hàng khi không phải giữ sổ, cũng giảm bớt sai sót về ghi chép trên sổ hồng do cán bộ cơ quan chức năng nhầm trà: sai lỗi chính tả, thông tin khách hàng, thông tin tài sản...
Nên thế nào?
Theo ông Nguyễn Ngọc Tịnh, nên chăng cơ quan chức năng sớm có hướng dẫn cụ thể, chi tiết để tránh gây khó cho cả cơ quan Nhà nước, doanh nghiệp và người dân. Máy móc chỉ có thể cập nhật, xác thực trên nền tảng công nghệ, còn con người thì cần có giấy tờ để xác thực, chứng thực.
"Vì vậy không nên bỏ ghi thông tin thế chấp, xóa thế chấp trên sổ mà vẫn cần ghi trên sổ hồng đỏ, hoặc nếu cần thiết thì ghi trên một loại giấy tờ khác mang tính pháp lý tương đương. Hiện nay người dân vẫn quen sử dụng sổ hồng đỏ để xác nhận quyền sử dụng đất, quyền sở hữu tài sản gắn liền với đất, nên việc ghi thông tin thế chấp, xóa thế chấp trên sổ vẫn là việc nên làm", ông Tịnh nhấn mạnh.
Tương tự, ông Tịnh cho rằng không chỉ thế chấp, mà các thông tin về chuyển đổi, chuyển nhượng, tặng cho, thừa kế... cũng cần được ghi trên sổ hồng để người dân thuận tiện khi thực hiện các giao dịch. "Ở các nước, người dân cảm thấy tiện lợi khi có được một cuốn sổ hồng, nên họ sẵn sàng trả tiền cho những cuốn sổ này", ông Tịnh nói.