Sau khi hoàn tất kê khai và nộp thuế quý 1, nhiều hộ kinh doanh thuộc nhóm 3 (doanh thu từ trên 3 tỉ đến dưới 50 tỉ đồng/năm) vẫn còn không ít băn khoăn, lo lắng, đặc biệt sợ bị truy thu thuế trong bối cảnh chính sách đang điều chỉnh, thay đổi.
Đóng thu thuế theo kê khai tăng nhiều so thu thuế khoán
"Tôi thuộc hộ kinh doanh nhóm 3, theo quy định phải khấu trừ toàn bộ chi phí và đóng 17% thuế thu nhập trên doanh thu thực, cộng thêm 3% thuế giá trị gia tăng, tổng cộng là 20%. Đây là mức thuế quá cao", chánh Hằng Thanh, chủ hộ sản xuất kinh doanh hàng may mặc tại khu vực chợ Tân Bình (TP.HCM), phân tích. Theo chánh Thanh, kể từ khi thực hiện kê khai thuế dựa trên doanh thu thực, nhiều bậc cấp bắt đầu phát sinh. Trong đó, khó khăn lớn nhất là nhiều khoản chi phí phức tạp hoạt động sản xuất, kinh doanh không thể lấy hóa đơn, không hợp lý khâu trừ thuế. Hơn nữa, tiền thuê xe ôm vận chuyển hàng xuất và chiều ngược lại mỗi ngày không đổi 150.000 đồng, tổng khoảng 4 triệu đồng/tháng tiền sửa chữa bàn ghế trong xưởng và chi phí mua áo và 3 cuộn băng keo ngay tiệm tập hợp gần xưởng để kế phục đột xuất hàng và kỹ thuật khi cònkip.... "Chiến tôi vừa chi 1,6 triệu đồng để sửa 8 chiếc bàn ghế trong xưởng, mua 20 chiếc áo và 3 cuộn băng keo ngay tiệm tập hợp gần xưởng để kế phục đột xuất hàng và kỹ thuật khi cònkip.", chí Thanh nói.
Hộ kinh doanh đang kê khai thuế và trách nhiệm về những gì mình kê khai
NH: LAM NGHI
Theo chánh Thanh, hiện cơ quan thuế đang hướng dẫn các hộ kinh doanh tạm nộp thuế khoán trong quý 1, tức là 4,5% trên toàn bộ doanh thu và sau đó sẽ quyết toán vào cuối năm. Tuy nhiên, chánh lo ngại nguy cơ phát sinh nghĩa vụ thu thuế bổ sung. Chánh Thanh cho biết các hộ kinh doanh trong chợ đang phải thuê toàn làm báo cáo thuế với chi phí thuê dịch vụ khoảng 500.000 đồng/tháng, hóa đơn đầu vào thì không lấy 50% vì nhiều dịch vụ, hàng hóa mua từ hộ kinh doanh nhóm 1, không có hóa đơn. Nếu tính lợi nhuận và áp dụng phương pháp đóng 17% trên doanh thu thực sau khấu trừ chi phí hợp lý thì "chất". "Không có cách hợp lý để khấu trừ, nhưng đó là chi phí thực tế hộ kinh doanh chúng tôi phải chi hàng ngày. Vậy chúng tôi phải làm sao?", chánh Thanh đặt câu hỏi.
Tổng thể, bà Trần Thị Khuyến, chủ một quán ăn trên đường Nguyễn Chí Thanh (TP.HCM), cho biết doanh thu của quán cuk không 3,5 tỷ đồng/năm. Trong quý 1, thuế cơ quan hướng dẫn hộ kinh doanh của bà tạm nộp thuế đúng mức 4,5% trên tổng doanh thu, gồm 1,5% thuế thu nhập cá nhân và 3% thuế giá trị gia tăng. Theo cách tính này, số thuế quán ăn của bà phải nộp trong năm này khoảng 157,5 triệu đồng, tổng khoảng 13 triệu đồng/tháng. Ngoài tiền thuế thu nhập trực tiếp, các chi phí liên quan quản lý và kế toán khi hộ kinh doanh đang chủ nhiều áp lực. "Hiện nay thuê người làm phải đóng bảo hiểm xã hội đầy đủ, không còn kiểu thuê thời vụ như trước vì số bị kiểm tra, xử phạt. Từ khi áp dụng kê khai thuế, quán còn phải thuê dịch vụ kế toán với chi phí từ 2 - 4 triệu đồng/tháng, tùy số lượng hóa đơn xuất mỗi ngày", bà nói về lo lắng, với mức tạm đóng hiện nay, tiền thuê đắt cao khoảng 5 lần so với mức thuế khoán trực tiếp. Ngoài ra, hộ kinh doanh còn phải chi nhiều khoản khác như phí đăng hình tháng cho lợi hay lỗ, tiền thuê mặt bằng, bảo hiểm, điện, nước, tiền ăn của nhân viên, phụ cấp chuyên cần, lãi vay ngân hàng…
Tuy nhiên, điều kiện khiến bà Khuyến cùng nhiều hộ kinh doanh thuộc nhóm doanh thu trên 3 tỷ đồng lo lắng nhất là nguy cơ bị truy thu thuế vào cuối năm. "Mức 4,5% hiện tại được gọi là tạm đóng. Nếu cuối năm áp dụng cách tính thuế 17% trên phần thu nhập chính thức thì số thuế phải nộp sẽ rất lớn", bà khuyên bảo và tính, với doanh thu 3,5 tỷ đồng/năm trong lĩnh vực ăn uống, quán chắc của bà có thể thu thợi hóa đơn, chi phí hợp lý khoảng 2 tỷ đồng. Nếu đóng thuế 17% trên thu nhập chính thức, hộ của bà phải đóng 360 tỷ đồng/năm thay vì 157,5 tỷ đồng như mức tạm tính hiện tại. "Doanh thu 3,5 tỷ đồng mà phải đóng tới 360 tỷ đồng tiền thuế thì tổng khoảng 10% doanh thu. Trong khi thực tế ngành ăn uống chỉ lãi khoảng 8 - 12%. Đóng thuế như vậy thì không chỉ mất công làm lợi mà còn có nguy án vào vấn", bà nói.
Từ thực tế trên, nhiều hộ kinh doanh kiên nghị hộ kinh doanh có doanh thu trên 3 tỷ đồng trong năm có thể đóng thuế theo tỷ lệ trên doanh thu thay vì trên lợi nhuận. Không truy thu hồi thuế sau giai đoạn tạm nộp, chấp nhận ghi chép giao dịch...
Tiếp tục điều chỉnh chính sách thuế
Trao đổi với Báo Thanh Niên, chuyên gia thuế Đình Thế Huấn, Giám đốc Công ty CP tư vấn thuế Savitax, cho rõ thực tế thấy mỗi khi triển khai chính sách thuế mới, chi phí phát sinh trong giai đoạn đầu là điều khó tránh khỏi. Điều này dẫn đến nhiều khó khăn cho hộ kinh doanh.
Góc nhìn VNSignal
Các điều chỉnh trong chính sách thuế đối với hộ kinh doanh nhóm 3 có thể tạo áp lực đáng kể lên dòng tiền của các doanh nghiệp nhỏ và vừa. Việc đóng thuế theo doanh thu thực tế thay vì lợi nhuận có thể làm giảm khả năng tài chính của họ, đặc biệt là những hộ kinh doanh có doanh thu vừa đủ nhưng lợi nhuận thấp. Điều này có thể tác động tiêu cực đến hoạt động sản xuất và kinh doanh, gây ảnh hưởng đến thị trường lao động và tiêu dùng. Từ góc độ thị trường, việc này cũng có thể làm giảm sức hấp dẫn đầu tư vào các doanh nghiệp nhỏ và vừa, ảnh hưởng đến sự phát triển bền vững của nền kinh tế Việt Nam.
Đối với VN-Index, việc này có thể dẫn đến biến động ngắn hạn doanh số của các công ty chứng khoán chuyên về thị trường nhỏ và vừa. Tuy nhiên, nếu chính phủ có các biện pháp hỗ trợ kịp thời, như giảm các khoản phí quản lý, hỗ trợ tín dụng, việc này có thể được kiểm soát và không gây tác động lâu dài đến chỉ số. Các nhà đầu tư nên chú ý đến tình hình này và điều chỉnh chiến lược đầu tư của mình theo hướng đa dạng hóa rủi ro.