Đề xuất khai hộ, nộp thuế thay người thu mua ve chai

Góp ý đề thảo định hướng hành pháp mặt số điều của Luật Quản lý Thuế do Bộ Tài chính xây dựng, VCCI đã đề xuất bổ sung quy định cho phép doanh nghiệp (DN), tác chức khi ký hợp đồng thu mua phế liệu với hộ, cá nhân thực hiện kê khai và nộp thuế thay cho bên bán.

Theo VCCI, lúc lượng hiến là "mặt xe quan trọng" trong hoạt động phân loại rác tại nguồn. Tuy nhiên, phân loại lao động trong lĩnh vực này hoạt động tự phát, quy mô nhỏ, hiểu biết pháp luật hạn chế nên gặp khó khăn trong việc thực hiện các thủ tục về hóa đơn, chứng từ và nghĩa vụ thuế. Vì vậy, yêu cầu người thu gom thực hiện kê khai hoặc xuất hóa đơn được coi là khó khăn. Thực trạng này gây ra nhiều hại cho người thu gom, DN và cơ quan quản lý. Người thu gom thường lựa chọn bán phế liệu cho các làng nghề phi chính thức để tránh rối rắm pháp lý liên quan đến quản thu thuế. Trong khi đó, DN tái chế gặp khó khăn trong việc chứng minh nguồn gốc vào hợp lệ quyết định thuế, dẫn đến thiếu hụt nguyên liệu trong nước và mất mát áp dụng các đơn hàng quốc tế có yêu cầu cao về chất lượng. Về phía nhà nước, việc thiếu chế quản lý phù hợp không chỉ gây thất thu thuế mà còn khiển dòng chảy phế liệu khó kiểm soát, làm tăng nguy cơ ô nhiễm môi trường và lãng phí tài nguyên.

ẢNH: NG.NGA

Thế nên, chế độ "khai thay, nộp thuế thay" sẽ giảm gánh nặng thủ tục cho nhóm lao động yếu thế, đồng thời góp phần chính thức hóa chuỗi cung ứng phế liệu, đa nguồn nguyên liệu tái chế vào các nhà máy hiện đại thay vì các cơ sở thủ công gây ô nhiễm. Qua đó, giúp DN có cơ sở chứng từ hợp lệ để áp dụng các tiêu chuẩn xanh của thị trường quốc tế và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đề xuất này được coi là bước đi thiết yếu để thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và biến rác thành tài nguyên một cách hiệu quả trong bối cảnh các quy định về thuế đang được chỉnh sửa.

Theo Hiệp hội Nhựa VN, trong nhiều thập kỷ qua, hoạt động thu gom, phân loại và tái chế phế liệu chủ yếu diễn ra tự phát tại hàng trăm làng nghề trên cả nước. Vì vậy, chính sách thuế đối với lĩnh vực này còn được xây dựng theo lộ trình phù hợp, vừa tổng trách nhiệm quản lý, vừa tạo nguồn thu cho ngân sách. Hiệp hội cho biết lúc lượng thu gom, phân loại phế liệu hiện nay phân loại là phần lớn là phần tử nông dân, thuộc nhóm lao động yếu thế. Số thuế nhà nước thu được từ nhóm này không đáng kể, song các quy định hiện hành lại vô tình áp dụng vào khu vực kinh tế phi chính thức. Biện pháp phân loại lao động thu phế liệu không có khả năng thực hiện các thủ tục kế toán, kê khai thuế hay đăng ký kinh doanh phức tạp. Điều này cũng khiến nhiều DN tái chế, đặc biệt trong ngành nhựa, e người thu mua phế liệu trong nước do không thể chứng minh nguồn gốc vào hợp lệ.

Ông Đình Đức Thông, Chủ tịch Hiệp hội Nhựa VN, nhận thấy việc cho phép DN kê khai và nộp thuế thay sẽ giúp "nâng đời" chất thái vào các DN tái chế chính thức, hạn chế tình trạng tái chế thải gây ô nhiễm tại các làng nghề. Chính chế này cũng góp phần hỗ trợ Chính phủ thực hiện chính sách môi trường sạch rõ ràng trách nhiệm nhà sản xuất và mục tiêu kinh tế tuần hoàn.

Không đủ ảnh hưởng đến người thu gom, nhặt ve chai

Theo quy định tại Nghị định 320/2025 của Chính phủ, thu nhập từ hoạt động bán phế liệu được miễn thuế. Đồng thời, Nghị định 78/2012 của Bộ Tài chính cho phép DN không phải xuất hóa đơn với hàng hóa, dịch vụ mua vào là phế liệu do người trực tiếp bán. Tuy nhiên, dù khoản này được công nhận hợp lý, các cơ sở thu gom vẫn phải lập báo mua hàng, ghi rõ thông tin người bán như họ tên, địa chỉ, số căn cước công dân và số tiền thanh toán thực tế.

Lý thuyết đề xuất cho phép DN kê khai và nộp thuế thay cho cá nhân thu gom phế liệu, song ông Trần Xoa lưu ý việc triển khai cần được thực hiện theo hướng giản gọn nhưng vẫn đảm bảo đầy đủ các quy định pháp luật.

Góc nhìn VNSignal

Đề xuất này có thể tạo ra tác động tích cực đối với ngành tái chế và môi trường, giúp đảm bảo quy trình tái chế trở nên minh bạch và hiệu quả hơn. Việc DN chịu trách nhiệm kê khai và nộp thuế thay người thu gom phế liệu không chỉ cải thiện quản lý mà còn tăng cường tính minh bạch trong ngành tái chế. Điều này có thể thúc đẩy đầu tư vào các dự án tái chế và nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành trong khu vực.

Tuy nhiên, cần chú ý đến việc triển khai hiệu quả của chính sách này. Việc áp dụng cần được phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan chức năng để đảm bảo rằng nó không gây khó khăn quá mức cho các cá nhân thu gom và các doanh nghiệp nhỏ. Nếu thực hiện đúng cách, chính sách này có thể đóng góp đáng kể vào việc duy trì sức khỏe môi trường và phát triển bền vững kinh tế.