Phát triển kinh tế không phải câu chuyện cạnh tranh giữa khu vực tư nhân và nhà nước mà theo chuyên gia Phạm Chi Lan, cả hai cần ngồi lại phân công "ai làm gì tốt".
Tại tọa đàm do Báo Tiền Phong tổ chức ngày 6/2, chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan nhìn nhận việc ban hành Nghị quyết 79 là mảnh ghép quan trọng, làm rõ vai trò của kinh tế Nhà nước, giúp hoàn thiện bức tranh về các động lực của nền kinh tế.
Song bà cho rằng phát triển kinh tế không thể chỉ là câu chuyện cạnh tranh giữa các "ông lớn". Hai khu vực kinh tế quan trọng nhất hiện nay là kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân cần "sát cánh" để sử dụng hiệu quả nhất nguồn lực quốc gia, vì lợi ích chung.
Bà cho rằng Nhà nước cần tiên phong đầu tư vào các lĩnh vực chiến lược, tạo nền tảng ban đầu. Sau đó, họ từng bước nhường lại cho thị trường khi khu vực tư nhân đủ năng lực tiếp quản.
"Kinh tế nhà nước và kinh tế tư nhân không phải là cuộc chơi 'ai thắng - ai thua', lợi ích của khu vực nào, mà là sự phát triển bền vững của nền kinh tế", bà nói. Theo bà, cả hai khu vực có thể cùng thắng, phát triển trên nền tảng hợp tác và phân công hợp lý. Vì vậy, doanh nghiệp nhà nước và tư nhân cần ngồi lại với nhau để phân công rõ ràng để "ai làm tốt khâu nào thì tập trung, tránh lãng phí, mất cơ hội".
Chuyên gia kinh tế Phạm Chi Lan phát biểu tại tọa đàm về phát triển kinh tế Nhà nước, ngày 6/2. Ảnh: Báo Tiền Phong
Cùng quan điểm, PGS.TS Hoàng Văn Cường, Ủy ban Tài chính - Ngân sách của Quốc hội, cho rằng nhà điều hành phải phân định rõ sân chơi cho khu vực nhà nước và tư nhân. Một số lĩnh vực chủ chốt nhà nước cần nắm giữ như quản lý hàng không, hàng hải liên quan chủ quyền an ninh. Nhưng với lĩnh vực khác, như năng lượng, tư nhân cũng có thể tham gia
Qua quá trình sắp xếp, tái cơ cấu, số lượng doanh nghiệp Nhà nước giảm rất mạnh, từ khoảng 12.000 xuống còn gần 1.300 đơn vị. Trong đó, phần lớn doanh nghiệp Nhà nước đang hoạt động trong những lĩnh vực then chốt, thiết yếu, giúp ổn định kinh tế vĩ mô, an ninh quốc gia.
Nghị quyết 79 của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế Nhà nước được ban hành đầu năm nay nhấn mạnh kinh tế nhà nước sẽ giữ vai trò chủ đạo của nền kinh tế, là nguồn lực quan trọng để Nhà nước ổn định vĩ mô, định hướng phát triển, can thiệp khi cần thiết. Song khu vực này cũng bình đẳng trước pháp luật với các khu vực kinh tế khác, cùng hợp tác và cạnh tranh lành mạnh.
Tại tọa đàm, ông Doãn Thanh Tuấn, Phó cục trưởng Phát triển doanh nghiệp Nhà nước (Bộ Tài chính), cho rằng Nghị quyết 79 đưa ra các giải pháp về tập trung phát triển một số tập đoàn kinh tế, doanh nghiệp nhà nước mạnh, quy mô lớn, đóng vai trò dẫn dắt.
Theo đó, các ngành, lĩnh vực được chọn phải thực sự là "mạch máu" của nền kinh tế, giữ vai trò bảo đảm an ninh quốc gia, kinh tế và an sinh xã hội. Đồng thời, đây phải là những lĩnh vực mà khu vực tư nhân chưa đủ năng lực tham gia, cần doanh nghiệp nhà nước đi trước mở đường.
"Doanh nghiệp nhà nước sẽ đóng vai trò như "vốn mồi", kích hoạt, dẫn dắt nguồn lực đầu tư của toàn xã hội", ông Tuấn nói.
Về giải pháp phát triển khu vực doanh nghiệp Nhà nước, TS. Nguyễn Như Quỳnh, Viện trưởng Chiến lược và Chính sách kinh tế, lưu ý yếu tố con người có vai trò quyết định. Do đó, đội ngũ cán bộ của doanh nghiệp cần am hiểu thị trường, có tư duy đổi mới, dám làm, dám chịu trách nhiệm và được bảo vệ khi thực hiện.
Ở góc độ doanh nghiệp, ông Lê Quang Vũ, Ủy viên Hội đồng quản trị Tổng Công ty Đầu tư phát triển đường cao tốc Việt Nam (VEC), cho rằng nhà điều hành cần tạo điều kiện để doanh nghiệp nhà nước có đủ năng lực cạnh tranh, chuyển tư duy từ "quản lý" sang "kiến tạo phát triển".
Ông nhìn nhận doanh nghiệp nhà nước không cần giữ vai trò chính ở mọi lĩnh vực, mà tập trung vào các ngành, lĩnh vực then chốt, trụ cột của nền kinh tế. Đồng thời, Nhà nước cần cho doanh nghiệp nhà nước quyền tự chủ theo cơ chế thị trường, đi cùng minh bạch và trách nhiệm giải trình.
Phương Dung