Chuyên gia cảnh báo giá hàng hóa tại Mỹ khó giảm sau phán quyết bác bỏ thuế nhập khẩu của Tòa án Tối cao, trước những động thái đáp trả từ ông Trump.
Phán quyết bác bỏ thuế quan của Tòa án Tối cao Mỹ giúp hạ mức thuế nhập khẩu trung bình của Mỹ gần một nửa, từ 15,4% xuống còn 8,3%, theo ước tính của Global Trade Alert.
Tuy nhiên, khi được hỏi phán quyết có nghĩa gì với người tiêu dùng nước này, Stephanie Roth, chuyên gia kinh tế trưởng tại Wolfe Research nói "không gì cả". Lý do là ông Trump vẫn còn các đòn bẩy thuế quan khác để sử dụng.
Thực tế, tối 20/2 (giờ Mỹ), Tổng thống Donald Trump đã tung đòn đáp trả phán quyết của tòa, thông qua việc ký sắc lệnh áp thêm 10% thuế bổ sung với toàn cầu trong 150 ngày, có hiệu lực từ 24/2. Gần một ngày sau, ông thông báo nâng mức thuế này lên 15%.
Việc ông Trump không lùi bước càng củng cố niềm tin của các nhà kinh tế rằng phán quyết của Tòa án Tối cao sẽ khó làm thay đổi cục diện giá cả tiêu dùng tại Mỹ. Theo tổ chức Tax Foundation, chính sách thuế của ông Trump đã làm tăng thêm trung bình 1.000 USD chi phí cho hộ gia đình nước này trong năm ngoái.
"Các công ty luôn miễn cưỡng giảm giá. Giờ đây, ông Trump đã cho họ một cái cớ hoàn hảo để không làm vậy", Scott Lincicome, Phó chủ tịch phụ trách kinh tế và thương mại tổng quát tại Viện Cato, nhận định.
Người dân mua sắm tại một siêu thị ở Arlington, bang Virginia, Mỹ ngày 20/2. Ảnh: Reuters
Theo tính toán của bà Erica York, Phó chủ tịch phụ trách chính sách thuế liên bang tại Tax Foundation, thuế suất hiệu dụng mà doanh nghiệp phải trả đã giảm còn khoảng 4,5% sau phán quyết của Tòa án Tối cao, từ mức 10%. Đây là thuế trung bình thực tế mà hàng nhập khẩu chịu, tính trên tổng giá trị hàng hóa, thường thấp hơn thuế suất danh nghĩa do tận dụng các ưu đãi, miễn giảm.
Bà York lưu ý rằng nhiều doanh nghiệp đã gánh chi phí tăng thêm từ thuế của ông Trump từ năm ngoái đến nay. Vì vậy, ngay cả khi tỷ lệ thuế hiệu dụng giảm, giá cả cũng khó biến động mạnh sau phán quyết. "Sẽ không có sự thay đổi về giá đột ngột chỉ sau một đêm", bà nói.
Đồng quan điểm, Michael Strain, nhà kinh tế thuộc Viện Doanh nghiệp Mỹ, cũng cảnh báo tác động của phán quyết với người tiêu dùng có thể hạn chế. Bởi chính quyền Trump vốn có sẵn kế hoạch duy trì chính sách thuế theo các thẩm quyền pháp lý khác từ trước, chỉ chờ tung ra khi nhận phán quyết bất lợi.
Tòa án Tối cao cũng lưu ý rằng Tổng thống Trump vẫn còn các quyền hạn khác, gồm vận dụng các Điều 301 (hành vi vi phạm cạnh tranh không lành mạnh) và 232 (an ninh quốc gia) để tăng mạnh thuế với thép, nhôm và nhiều mặt hàng nhập khẩu khác. Hiện tại, các mức thuế áp dụng theo hai điều khoản này vẫn giữ nguyên hiệu lực.
Vì thế, Michael Strain cho rằng giá cả sẽ tăng trong năm nay. "Ngay cả khi thuế giảm, các doanh nghiệp có thể chuyển gánh nặng thuế quan sang người tiêu dùng nhiều hơn so với 2025. Vì vậy, họ khó cảm thấy sự khác biệt lớn", ông dự báo.
Các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh cũng chưa thấy khả năng giảm giá. Nguyên nhân là nhiều mức thuế khác vẫn duy trì, diễn biến thương mại có chiều hướng bất ổn trước các động thái đáp trả của ông Trump, cùng hàng loạt chi phí leo thang khác. Hiệp hội Nội thất Gia đình, đại diện cho 15.000 cửa hàng nội thất ở Bắc Mỹ, chỉ ra phán quyết không ảnh hưởng đến thuế quan áp lên thép, đồ nội thất bọc vải, tủ bếp và tủ lavabo.
Tương tự, ông Josh Deth, quản lý nhà máy bia Revolution Brewing ở Chicago, cho biết giá vỏ lon nhôm hiện cao ngang nguyên liệu bia bên trong. Nguyên nhân là nhôm nhập từ Canada phải chịu thuế suất theo một điều khoản khác, cộng thêm biến động của giá lúa mạch. "Chi phí ngày càng đội lên. Chúng tôi đang bị đè nặng bởi giá nhôm", ông nói.
Các nhà sản xuất rượu vang Italy cũng đón nhận phán quyết của Tòa án Tối cao Mỹ với thái độ hoài nghi. Họ cảnh báo quyết định này có thể chỉ làm gia tăng thêm bất ổn xung quanh thương mại với Mỹ.
"Thuế quan sẽ được áp dụng lại thông qua các kênh pháp lý khác, cộng thêm sự bất ổn mà phán quyết này có thể tạo ra trong quan hệ thương mại giữa châu Âu và Mỹ", ông Lamberto Frescobaldi, Chủ tịch UIV, hiệp hội thương mại đại diện cho hơn 800 nhà sản xuất rượu vang, cho biết.
Ở những nơi khác tại châu Âu, phản ứng ban đầu là bối rối. Ông Carsten Brzeski, chuyên gia kinh tế tại ngân hàng đầu tư ING (Hà Lan), cho rằng gánh nặng chi phí của doanh nghiệp vẫn còn nguyên, khi ông Trump tung ra các biện pháp đánh thuế mới. "Cơ sở pháp lý có thể khác nhau, nhưng tác động kinh tế giống nhau hoặc thậm chí tệ hơn", ông nhận định.
Phiên An (theo CNN, AP)