Tòa án Tối cao Mỹ bác bỏ thuế đối ứng của ông Trump

Tòa án Tối cao Mỹ đã phán quyết rằng các mức thuế đối ứng của Tổng thống Donald Trump là bất hợp pháp.

Theo WSJ, quyết định này được Tòa án Tối cao Mỹ đưa ra ngày 20/2. Hiện Nhà Trắng chưa đưa ra bình luận về phán quyết trên.

Reuters cho biết trong quá trình tranh luận về vụ việc, các thẩm phán đều hoài nghi về tính hợp pháp của các mức thuế mà ông Trump áp đặt dựa trên Đạo luật Quyền Kinh tế Khẩn cấp (IEEPA). Đây là đạo luật được thông qua năm 1997, vốn được thiết kế để sử dụng trong các tình huống khẩn cấp quốc gia.

Trước đó, chính quyền Tổng thống Trump đã kháng cáo các phán quyết của tòa cấp dưới khi cho rằng ông đã vượt quá thẩm quyền.

Ông Trump đã viện dẫn IEEPA để áp đặt các mức thuế mà ông xem là "có đi có lại" đối với hàng hóa nhập khẩu với gần như toàn bộ đối tác thương mại nước ngoài của Mỹ nhằm giảm thâm hụt thương mại.

Ông cũng sử dụng chính đạo luật này để áp thuế với Trung Quốc, Canada và Mexico, với lý do nạn buôn lậu fentanyl, cùng các loại ma túy bất hợp pháp khác vào Mỹ cấu thành một tình trạng khẩn cấp quốc gia.

Phán quyết hôm 20/2 được Chánh án John Roberts chấp bút phê duyệt. Ông Roberts viện dẫn một phán quyết trước đây của Tòa án Tối cao rằng "Tổng thống phải chỉ ra được sự ủy quyền rõ ràng từ Quốc hội" để có thể biện minh cho việc tự mình khẳng định quyền áp thuế - một quyền lực mang tính đặc biệt và khác thường. Chánh án nhấn mạnh rằng trong trường hợp này "ông Trump không làm được điều đó".

Theo ông Roberts, nếu Quốc hội có ý định để IEEPA trao cho Tổng thống quyền lực riêng biệt và đặc biệt là áp đặt thuế quan, thì họ đã phải quy định rõ ràng như cách họ nhất quán thực hiện trong các đạo luật thuế quan khác.

Chánh án Tòa án Tối cao Mỹ cũng nêu rõ Quốc hội có quyền ban hành và thu các loại thuế, thuế quan, lệ phí và thuế tiêu thụ đặc biệt. Roberts khẳng định những lập luận của Chính quyền Trump khi cho rằng họ đã xác định được một tình trạng khẩn cấp nhằm tạo ra kẽ hở trong nguyên tắc phân quyền của Hiến pháp đã không thuyết phục được tòa.

"Vì vậy, Chính phủ buộc phải thừa nhận rằng Tổng thống không có thẩm quyền vốn có để áp đặt thuế quan trong thời bình. Xét cho cùng, Mỹ không ở trong tình trạng chiến tranh với mọi quốc gia trên thế giới", Roberts viết trong phán quyết.

Trước đó, Tòa án Thương mại Quốc tế (CIT) tại Manhattan và Tòa Phúc thẩm Liên bang khu vực Washington đều ra phán quyết các mức thuế nhập khẩu mà ông Trump áp dụng dựa trên IEEPA là bất hợp pháp. Các thẩm phán Tòa án Tối cao đã nghe tranh luận của các bên từ tháng 11/2025.

Phán quyết ngày 20/2 được đưa ra nhanh hơn bình thường, do chính quyền Trump yêu cầu Tòa án đẩy nhanh tiến độ.

Sau thông tin này, các chỉ số trên thị trường chứng khoán Mỹ đều đi lên, trong đó DJIA tăng 0,42% lên hơn 49.600 điểm, S&P 500 tăng 0,52% lên khoảng 6.895 điểm, Nasdaq Composite tăng 0,68%.

Tháng 4 năm ngoái, Tổng thống Mỹ gây sửng sốt cho cả thế giới khi công bố thuế đối ứng với toàn bộ đối tác thương mại. Theo kế hoạch, hơn 180 nền kinh tế sẽ chịu thuế 10-46%, tùy vào mức độ thâm hụt hoặc thặng dư thương mại với Mỹ. Tuy nhiên, chỉ sau đó vài ngày, ông hoãn áp dụng thuế này. Đến nay, mức thực tế với nhiều nước đã giảm xuống nhờ đàm phán thỏa thuận thương mại. Dù vậy, thuế trung bình với các sản phẩm vào Mỹ hiện vẫn lên 17,4% - cao nhất kể từ năm 1935.

Anh Tú (theo Reuters/WSJ)