Chính sách thương mại bất ổn khiến Fed càng khó khăn khi quyết định thời điểm và mức độ giảm lãi suất.
Ngày 20/2, Tòa án Tối cao Mỹ ra phán quyết các loại thuế nhập khẩu của Tổng thống Donald Trump áp dụng dựa trên Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA) là bất hợp pháp. Tòa án khẳng định ông Trump đã vượt thẩm quyền khi viện dẫn IEEPA.
Phán quyết này khiến các nhà hoạch định chính sách tại Cục Dự trữ liên bang Mỹ (Fed) thêm bối rối. Họ đã dành cả năm qua để đánh giá tác động của chính sách thuế nhập khẩu lên lạm phát và quỹ đạo kinh tế Mỹ. Rất nhiều quan chức đến gần đây mới tự tin rằng đà tăng giá sản phẩm do thuế sẽ sớm suy yếu.
Nhưng hiện tại, Fed lại phải tiếp tục cân nhắc liệu quá trình này có đảo ngược hoặc chững lại hay không, vì chính phủ sẽ tìm cách khác để tái áp đặt thuế nhập khẩu. Quan chức Fed sẽ phải dự đoán kết quả, đối mặt với quyết định phức tạp hơn về giảm lãi suất.
"Liệu tòa án có yêu cầu hoàn tiền thuế cho doanh nghiệp đã nộp hay không? Đó sẽ là sự gián đoạn lớn. Việc này có khiến họ quay lại mô hình nguồn cung trước đây không? Và liệu có cách khác để áp đặt lại thuế nhập khẩu ở mức hiện tại không", Chủ tịch Fed Atlanta Raphael Bostic đặt ra các câu hỏi trong một sự kiện ở Birmingham, Alabama ngày 21/2.
Chủ tịch Fed Jerome Powell tại cuộc họp báo ở Washington tháng 7/2025. Ảnh: Reuters
Sự bất ổn về triển vọng chính sách của Fed thể hiện rõ trên thị trường hợp đồng tương lai lãi suất - nơi các nhà đầu tư đặt cược vào hướng đi của chi phí vay. Thị trường này biến động trong ngày 21/2, khi nhà đầu tư băn khoăn giữa kỳ vọng Fed giảm lãi suất trở lại từ tháng 6 hay sẽ chờ đến tháng 7. Diễn biến này phản ánh những phức tạp mà phán quyết của Tòa án Tối cao tạo ra.
Câu hỏi đặt ra hiện tại là liệu các doanh nghiệp có hoãn kế hoạch tăng giá do phán quyết này, từ đó giảm lạm phát? Hay họ sẽ trì hoãn tuyển dụng và đầu tư vì bất ổn, như những gì đã diễn ra năm ngoái?
Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết cuộc chiến pháp lý về hoàn thuế có thể mất "vài tuần, vài tháng hoặc vài năm" mới được giải quyết. Trong khi đó, chính quyền dự kiến áp các loại thuế nhập khẩu thay thế theo thẩm quyền mà ông Bessent khẳng định đã được kiểm nghiệm, nhằm lấp khoảng trống sau phán quyết của Tòa án Tối cao.
"Mọi người không nên kỳ vọng nguồn thu từ thuế nhập khẩu giảm", Bessent cho biết tại sự kiện ở Dallas hôm 21/2. Chỉ vài giờ sau phán quyết của tòa án, ông Trump ký sắc lệnh áp thuế 10% với tất cả quốc gia, thay thế cho thuế nhập khẩu áp theo IEEPA bị bác bỏ. Một ngày sau đó, ông nâng mức này lên 15%.
Mức thuế bổ sung này được viện dẫn theo Điều 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Đạo luật này cho phép Tổng thống áp thuế lên tới 15% trong tối đa 150 ngày để giải quyết "thâm hụt cán cân thanh toán lớn và nghiêm trọng" của Mỹ. Sau khi hết 150 ngày, việc gia hạn thuế phải được Quốc hội phê chuẩn. Tuy nhiên, khác với nhiều đạo luật khác mà Tổng thống có thể viện dẫn, Mục 122 không yêu cầu điều tra trước, giúp ông Trump có thể ngay lập tức áp thuế mới lên hàng nhập khẩu.
Trên Fox Business Network, Chủ tịch Fed St. Louis Alberto Musalem cho biết nếu thuế mới thay thế tương ứng các mức thuế cũ áp theo IEEPA, các dự báo kinh tế của ông không thay đổi nhiều. Dù vậy, ông dự định nói chuyện trực tiếp với các CEO, để biết họ định xử lý diễn biến mới này như thế nào.
"Khi phải chuyển sang trả một loại thuế nhập khẩu khác, rất có thể doanh nghiệp sẽ rơi vào một giai đoạn bất ổn mới", Musalem nhận định.
Còn với Chủ tịch Fed Dallas Lorie Logan, phán quyết của Tòa án gây ra sự thiếu rõ ràng. "Chúng tôi sẽ theo dõi việc này, nhưng tôi chưa thể đưa ra quan điểm cụ thể", bà nói.
Hà Thu (theo Reuters)