Nhiều nông sản rớt giá còn vài nghìn đồng một kg

Dư cung, xuất khẩu gặp khó khiến dưa hấu, cam sành tại các hộ trồng chỉ có giá 1.000-5.000 đồng mỗi kg khiến người dân thua lỗ nặng.

Tại Gia Lai, giá dưa hấu hiện chỉ khoảng 1.000-5.000 đồng một kg. Thương lái thu mua chọn lọc, chỉ những lô có chất lượng tốt mới bán được giá cao.

Bà Loan, một hộ trồng dưa tại xã Phú Túc (Gia Lai), cho biết chi phí đầu tư mỗi sào khoảng 9 triệu đồng. Khi thu hoạch, bà chỉ bán xô cho thương lái khoảng 3 triệu đồng một sào, tức lỗ khoảng 7 triệu đồng. Với diện tích 8 sào, gia đình bà lỗ hơn 50 triệu đồng trong vụ này.

Gia đình bà Phương ở khu vực gần đó cũng chịu thiệt hại lớn với gần 8 ha dưa hấu, mức lỗ lên tới gần nửa tỷ đồng. Theo bà, những năm trước dưa hấu sau Tết thường có giá khá tốt. Năm nay nhu cầu tiêu thụ giảm, trong khi lượng xuất khẩu sang Trung Quốc hạn chế nên giá giảm mạnh.

Theo Sở Công Thương Gia Lai, toàn tỉnh có khoảng 2.733 ha dưa hấu. Đến nay, diện tích đã thu hoạch mới đạt hơn 10%, với sản lượng khoảng 12.000 tấn. Khoảng 2.400 ha còn lại đang bước vào giai đoạn thu hoạch trong tháng 3 và tháng 4, tương đương gần 90% sản lượng của vụ.

Không chỉ dưa hấu, nhiều loại trái cây khác cũng rớt giá mạnh. Tại xã Trà Côn (Vĩnh Long), cam sành bán tại vườn chỉ còn 1.000-3.000 đồng một kg tùy loại. Trong khi đó, chi phí đầu tư cho một ha lên tới 400-500 triệu đồng. Với mức giá hiện nay, nông dân ước tính mỗi năm lỗ khoảng 100-200 triệu đồng một ha.

Bà Hai, chủ vườn cam gần một ha tại xã Hiếu Thành, cho biết cam loại đẹp bán được khoảng 3.000 đồng một kg, còn những trái hơi xấu chỉ khoảng 1.500-2.000 đồng. Với sản lượng khoảng 9 tấn mỗi công, doanh thu chỉ khoảng 27 triệu đồng nên vẫn thua lỗ. "Cam sành nhiều năm nay liên tục rớt giá nên hết vụ này tôi tính chuyển sang cây trồng khác", bà nói.

Giá nông sản giảm sâu khiến nhiều thương lái đưa hàng lên các tuyến đường tại TP HCM bán lẻ với giá rẻ. Khảo sát dọc một số tuyến đường cho thấy cam sành được bán khoảng 5.000 đồng một kg, còn dưa hấu khoảng 8.000-10.000 đồng một kg.

Trên đường Nguyễn Oanh, phường Gò Vấp, nhiều điểm bán treo biển "giải cứu" với các bao cam sành và dưa hấu chất thành đống. Ông Hòa, một thương lái tại đây, cho biết sau dịp Tết Nguyên đán sức mua yếu nên ngoài việc bán sỉ cho các đầu mối, ông phải bán lẻ để tiêu thụ nhanh lượng hàng tồn.

Không chỉ trái cây, nhiều loại rau củ cũng giảm giá mạnh sau Tết. Tại các chợ truyền thống ở TP HCM, giá cà chua trước Tết ở mức 45.000-70.000 đồng một kg, nay chỉ còn 10.000-25.000 đồng một kg (tùy loại). Đậu cô ve và đậu bắp giảm khoảng một nửa, xuống còn 20.000-25.000 đồng một kg, trong khi nhiều loại bầu, bí và rau xanh phổ biến ở mức 20.000-35.000 đồng một kg.

Theo ông Đặng Phúc Nguyên, Tổng thư ký Hiệp hội Rau quả Việt Nam, giá nông sản giảm mạnh do nhiều yếu tố. Trước hết, thị trường Trung Quốc - nơi tiêu thụ phần lớn một số loại trái cây của Việt Nam đang siết chặt kiểm dịch và tiêu chuẩn chất lượng. Trong khi đó, nhiều phòng xét nghiệm trong nước quá tải hoặc tạm dừng hoạt động khiến quá trình kiểm tra kéo dài, làm tăng rủi ro cho thương lái.

Ngoài ra, thị trường đang trong giai đoạn chuyển tiếp trước khi áp dụng đầy đủ các yêu cầu mới về truy xuất nguồn gốc và mã vùng trồng theo Nghị định thư và Lệnh 280 từ ngày 1/6/2026. Các đầu mối thu mua vì vậy trở nên thận trọng, chỉ mua cầm chừng để tránh rủi ro bị trả hàng tại cửa khẩu.

Áp lực còn đến từ chi phí logistics tăng cao. Một doanh nghiệp xuất khẩu rau quả tại TP HCM cho biết, xung đột tại Trung Đông đang ảnh hưởng tới các tuyến vận chuyển hàng hóa sang khu vực này và sang châu Âu. Cước tàu biển gần đây tăng lên khoảng 5.000-6.000 USD một container, so với mức 3.000-4.000 USD trước đó.

Theo Hiệp hội Thanh long Bình Thuận, chi phí vận chuyển hàng không trước đây khoảng 1,5 USD một kg, sau khi xung đột xảy ra tăng lên 4-5,5 USD và hiện đã lên tới 7-8 USD một kg. Cước phí quá cao khiến nhiều lô hàng khó xuất sang châu Âu, khiến giá thanh long ruột trắng loại xuất khẩu chỉ còn 8.000-9.000 đồng một kg, còn ruột đỏ khoảng 17.000-18.000 đồng một kg.

Các doanh nghiệp cho biết đang tìm thêm thị trường mới tại châu Á như Nhật Bản và Hàn Quốc, song sức mua tại các thị trường này khó bù đắp ngay lượng hàng sụt giảm ở các thị trường lớn.

Thi Hà