Người trẻ ngại cam kết tài chính dài hạn do thu nhập biến động

Trước sự bất ổn kinh tế và áp lực chi tiêu, nhiều người trẻ trì hoãn các kế hoạch tài chính dài hạn vì lo ngại không duy trì được nghĩa vụ tài chính khi thu nhập biến động.

Báo cáo khảo sát Gen Z và Millennials năm 2025 của Deloitte thực hiện trên 23.000 người tại 44 quốc gia cho thấy, gần một nửa Gen Z (48%) và Millennials (46%) cảm thấy không an toàn về tài chính cá nhân. Hơn 50% người tham gia khảo sát cho biết đang phải duy trì cuộc sống dựa hoàn toàn vào lương hàng tháng. Tình trạng "thu nhập đến đâu chi tiêu đến đó" khiến 40% người tham gia khảo sát lo ngại về khả năng cam kết tài chính dài hạn trong tương lai.

Tại Việt Nam, bối cảnh này càng rõ nét khi thị trường lao động biến động. Theo Tổng cục Thống kê Việt Nam, quý I/2026 có gần 1,6 triệu người trẻ từ 15 đến 24 tuổi không có việc làm, không học tập hoặc đào tạo. Sự thiếu ổn định về việc làm và thu nhập khiến nhiều người trẻ lựa chọn trì hoãn các quyết định tài chính dài hạn để tránh rủi ro "đứt gánh" giữa chừng.

Anh Vũ Minh (34 tuổi, TP HCM), nhân viên IT với thu nhập 30 triệu đồng mỗi tháng, là lao động chính trong gia đình. Dù có nhu cầu bảo vệ sức khỏe cho vợ con, anh vẫn trì hoãn việc mua bảo hiểm nhân thọ suốt 3 năm qua vì e ngại các điều khoản đóng phí kéo dài 20-30 năm.

"Mức lương hiện tại ổn nhưng không ai đảm bảo 10-20 năm tới tôi vẫn giữ được vị trí này. Khi thu nhập gián đoạn do sa thải hoặc giảm lương, các khoản phí cố định hàng tháng sẽ trở thành gánh nặng nợ nần thay vì là khoản tích lũy", anh Minh chia sẻ sau khi chứng kiến nhiều đồng nghiệp bị cắt giảm nhân sự.

Nỗi lo của anh Minh cũng là tâm lý chung của một bộ phận lao động trẻ hiện nay. Ở độ tuổi 25-35, nhóm này thường gánh vác nhiều mục tiêu cùng lúc như mua nhà, lập gia đình và nuôi con nhỏ. Song, theo khảo sát Người tiêu dùng 2025 của PwC, 48% người tiêu dùng Việt xem bất ổn kinh tế là rủi ro lớn nhất trong 12 tháng tới, trong khi 43% lo ngại về giá cả và khả năng chi trả. Sự bất ổn của kinh tế vĩ mô khiến nhiều người thận trọng hơn khi đưa ra các cam kết tài chính kéo dài.

Theo các chuyên gia tài chính, một kế hoạch kéo dài quá xa thường dễ bị "lệch nhịp" bởi các biến cố ngắn hạn như mất việc hoặc chi phí y tế đột xuất. Do đó, thay vì các giải pháp dài hạn không xác định ngày kết thúc, người trẻ đang dịch chuyển sang các gói tài chính có thời hạn trung bình (10-15 năm). Đây được coi là "chiến thuật phòng thủ" thông minh, giúp họ duy trì kỷ luật tích lũy trong một giai đoạn đủ dài để đạt mục tiêu (như con chuyển cấp hoặc mua nhà) nhưng vẫn nằm trong tầm kiểm soát.

Nắm bắt tâm lý này, nhiều doanh nghiệp đã phát triển các sản phẩm bảo hiểm có thời hạn đóng phí ngắn hơn nhưng vẫn đảm bảo quyền lợi cốt lõi. Đơn cử, sản phẩm bảo hiểm liên kết chung có tên gọi Phú Hưng Tiếp Sức của Phú Hưng Life được thiết kế với thời hạn đóng phí ngắn (10 - 15 năm), linh hoạt hình thức đóng phí (một lần hoặc định kỳ) nhằm đáp ứng được nhu cầu và mục tiêu ngày càng đa dạng của người trẻ.

Theo doanh nghiệp, sản phẩm này tập trung bảo vệ trước rủi ro tử vong hoặc thương tật toàn bộ và vĩnh viễn, đồng thời vẫn đảm bảo tính tích lũy. Khách hàng sẽ được nhận lại 100% giá trị tài khoản hợp đồng khi tại ngày đáo hạn kèm theo lãi suất cam kết và thưởng duy trì hợp đồng, nếu không xảy ra rủi ro trong quá trình tham gia.

Đại diện Phú Hưng Life cho biết, cách thiết kế này giúp người tham gia duy trì kế hoạch tài chính trong một giai đoạn đủ dài để tích lũy, nhưng không tạo áp lực cam kết quá xa trong tương lai.

"Khách hàng hiện nay không chỉ quan tâm đến quyền lợi, mà còn cân nhắc khả năng duy trì cam kết trong suốt hành trình. Vì vậy, các sản phẩm cần được thiết kế theo hướng vừa bảo vệ, vừa tích lũy để họ có thể tự tin bắt đầu mà không bị áp lực quá lớn", đại diện doanh nghiệp chia sẻ.

Sau khi cân nhắc, anh Minh quyết định chọn gói bảo hiểm 10 năm. Theo anh, đây là khoảng thời gian "vừa sức" để bảo vệ gia đình trong giai đoạn con nhỏ, đồng thời không gây áp lực quá lớn nếu anh muốn thay đổi công việc hoặc nghỉ ngơi trong tương lai.

Theo các chuyên gia, trong điều kiện thu nhập khó dự đoán, các kế hoạch tài chính từ 10 đến 15 năm giúp người tham gia cân bằng giữa tích lũy và khả năng duy trì. Xu hướng này cũng góp phần thúc đẩy sự dịch chuyển từ các cam kết dài hạn sang mô hình linh hoạt hơn trên thị trường tài chính cá nhân.

Minh Đăng