Giá khí đốt ở châu Âu tăng 60%

Giá khí đốt hợp đồng tương lai ở châu Âu tăng 60% từ khi xung đột Trung Đông bùng phát và khối này có ít dư địa ứng phó.

Sau một tuần xung đột ở Trung Đông, giá khí đốt hợp đồng tương lai của châu Âu trên sàn Hà Lan đã tăng từ 30 euro lên hơn 50 euro mỗi MWh.

Mức này vẫn kém xa đỉnh khủng hoảng năm 2022, khoảng 340 euro. Nhưng ông Laurent David, Tổng thư ký tổ chức các nước nhập khẩu khí hóa lỏng (GIIGNL), cảnh báo căng thẳng gia tăng nếu xung đột kéo dài.

"Thị trường khí đốt kém thanh khoản hơn dầu mỏ và có rất ít nguồn cung lớn", ông lưu ý. Tính đến 7/3, không có lô hàng khí đốt nào đi qua eo biển Hormuz, tuyến hàng hải lưu thông khoảng 20% lượng LNG toàn cầu mỗi ngày, tương đương khoảng 120 tỷ m3 một năm. Tại Qatar, nhà máy LNG lớn nhất thế giới đã ngừng hoạt động đầu tuần này.

Nếu giá tiếp tục tăng mạnh, châu Âu có rất ít dư địa ứng phó. Các nhà máy LNG trên thế giới hoạt động gần như tối đa công suất. Na Uy, nhà cung cấp khí đốt nội khối lớn nhất EU, đang bơm khí ở công suất tối đa.

Giới chuyên gia cảnh báo nguy cơ "cuộc chiến giành khí đốt" giữa châu Âu và châu Á trên thị trường giao ngay, nơi các lô hàng được giao dịch hàng ngày cho bên trả giá cao nhất. Theo dữ liệu của Kpler, từ ngày 4/3, ít nhất 4 tàu chở LNG đã bất ngờ đổi hướng. Ban đầu chúng dự kiến cập cảng Pháp, Bỉ hoặc Tây Ban Nha sau khi xuất phát từ châu Phi và Mỹ, nhưng sau đó đi về châu Á.

Theo ông Ole Hvalbye, nhà phân tích tại SEB Research, thị trường toàn cầu dự kiến hụt khoảng 7 triệu tấn LNG (tương đương 9,7 tỷ m3). Trong đó, châu Âu có thể chịu mức giảm tới 5,5 triệu tấn do áp lực cạnh tranh từ châu Á.

Điều này sẽ đẩy giá khí đốt ở châu Âu lên trên 60 euro mỗi MWh. Việc khu phức hợp LNG Ras Laffan của Qatar ngừng hoạt động kéo dài dẫn tới nguy cơ khí đốt toàn cầu khan hiếm, tương tự khủng hoảng năm 2022. Do đó, theo các nhà phân tích, không loại trừ giá LNG lên 100 euro một MWh.

Từ năm 2022, châu Âu đã ngừng nhập khí đốt qua đường ống nhưng vẫn tiếp tục mua LNG của Nga. Hiện Mỹ là nhà cung cấp lớn nhất với 25,4% thị phần, trong khi nguồn cung từ Qatar và UAE chỉ chiếm dưới 10%.

Tuy nhiên, hôm 6/3, Phó thủ tướng Nga Alexander Novak cho biết đã thảo luận với các công ty năng lượng về khả năng chuyển hướng nguồn LNG của nước này từ châu Âu sang Ấn Độ, Thái Lan, Philippines và Trung Quốc, giáng thêm đòn mới vào châu Âu. "Các công ty của chúng tôi đang xem xét cơ hội mà không cần chờ đợi thêm hạn chế từ châu Âu", ông nói.

Giới chức Liên minh châu Âu cho biết chưa có nguy cơ thiếu hụt khí đốt và tình hình vẫn trong tầm kiểm soát. Nhưng sau mùa đông khắc nghiệt, lượng dự trữ của họ chỉ còn 29%, giảm đáng kể so với cùng thời điểm hồi 2024 và 2025.

Giáo sư Thierry Bros tại Đại học Sciences Po (Pháp) chỉ ra năm 2022, châu Âu đã chi gần 4.000 tỷ euro cho trợ cấp năng lượng. "Điều đó không thể lặp lại. Chúng ta sẽ phải đối mặt với khủng hoảng mà không có 'túi khí'", ông nói. Nếu giá vượt 100 euro, một số nhà máy có thể phải đóng cửa và chuyển sản xuất sang Mỹ.

Ngành hóa chất, thủy tinh và thực phẩm EU cho biết giá khí tăng "bắt đầu gây tác động", theo Liên minh các ngành công nghiệp tiêu thụ năng lượng (UCIS). Việc chuyển sang dùng dầu cũng không phải là giải pháp, vì giá mặt hàng này cũng leo thang.

Phiên An (theo Reuters, Le Monde)