Các ngân hàng đồng loạt nâng lãi suất tiết kiệm trong bối cảnh tín dụng tăng nhanh hơn huy động và thanh khoản hệ thống bớt dồi dào.
Đà tăng lãi suất tiết kiệm bắt đầu "nóng" lên từ cuối năm ngoái và tiếp tục lan rộng những tháng đầu năm nay. Hiện hầu hết nhà băng cập nhật biểu lãi tiền gửi tăng 1-2% so với cuối năm ngoái.
Bên cạnh biểu lãi suất công khai, nhiều ngân hàng tư nhân chào mời khách gửi tiền mức lãi suất từ 8% một năm trở lên cho kỳ hạn 6 tháng, với số tiền chỉ vài trăm triệu đồng.
Đà tăng lãi suất lần này cũng không chỉ là cuộc đua của nhóm top dưới hay các nhà băng tư nhân. 4 ngân hàng quốc doanh gồm BIDV, Vietcombank, VietinBank và Agribank cũng lần thứ ba tăng lãi suất trong nửa năm qua.
Phó tổng giám đốc một ngân hàng tư nhân - nằm trong nhóm số ít chưa điều chỉnh - cho biết không tránh khỏi việc nâng lãi suất huy động trong thời gian tới để giữ chân khách hàng. Đợt tăng lần này, theo ông, xuất phát từ nhiều yếu tố cộng hưởng. Trước tiên là hệ quả của tình trạng dư nợ tín dụng tăng nhanh hơn huy động vốn diễn ra suốt thời gian dài.
Năm 2025, tỷ lệ cho vay trên tiền gửi khách hàng tăng đồng loạt tại các ngân hàng, trong đó nhiều nhà băng vượt ngưỡng 100%. Diễn biến này cho thấy tốc độ mở rộng tín dụng cao hơn khả năng huy động vốn từ khách hàng, buộc các nhà băng phải đi vay liên ngân hàng hoặc phát hành giấy tờ có giá để bù đắp thanh khoản.
Nếu tính tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR) theo quy định của Ngân hàng Nhà nước (gồm nguồn vốn từ tổ chức tín dụng và giấy tờ có giá), tỷ lệ này của các ngân hàng vẫn duy trì dưới hoặc tiệm cận mức trần 85%.
Tuy nhiên, từ đầu năm nay, 100% tiền gửi Kho bạc Nhà nước bị loại trừ khỏi cách tính LDR, khiến tỷ lệ này tại các ngân hàng quốc doanh tăng lên. Điều này buộc nhóm nhà băng này phải tái cơ cấu danh mục huy động, đẩy mạnh hút tiền gửi từ dân cư, tạo áp lực lên lãi suất, nhất là kỳ hạn trung và dài hạn.
Bên cạnh đó, giới ngân hàng cho rằng thời gian qua Ngân hàng Nhà nước không ghi nhận các đợt bơm thanh khoản quy mô lớn qua thị trường mở (OMO), mà điều tiết theo hướng linh hoạt, mang tính chọn lọc. Điều này khiến các ngân hàng thương mại phải chủ động cân đối nguồn vốn, qua đó góp phần đẩy lãi suất huy động đi lên.
Giao dịch tại một ngân hàng thương mại. Ảnh: Giang Huy
Ông Nguyễn Hoàn Niên, chuyên gia phân tích tại Chứng khoán Shinhan nhận định cơ quan quản lý tiền tệ đang ưu tiên mục tiêu ổn định tỷ giá hơn là nới lỏng thanh khoản. Việc duy trì mặt bằng lãi suất tiền đồng ở mức cao được xem là cần thiết để tạo chênh lệch lãi suất hợp lý với USD, qua đó giảm áp lực mất giá của đồng nội tệ.
Diễn biến này cũng diễn ra trong bối cảnh kỳ vọng lạm phát gia tăng trước ảnh hưởng của chiến sự tại Trung Đông. Nhiều ngân hàng trung ương, đặc biệt là Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed), vẫn duy trì mặt bằng lãi suất cao. Hôm 18/3, Fed quyết định giữ nguyên lãi suất tham chiếu tại 3,5-3,75%. Tổ chức này dự báo chỉ giảm lãi suất 25 điểm cơ bản (0,25%) năm nay và mức tương tự vào 2027.
Cũng theo chuyên gia của Chứng khoán Shinhan, bối cảnh kinh tế toàn cầu không còn duy trì được nền tảng chi phí thấp như giai đoạn trước khiến mặt bằng lãi suất quốc tế khó giảm sâu. Điều này buộc các ngân hàng trong nước phải điều chỉnh theo để giữ chân dòng vốn.
Theo đánh giá của các lãnh đạo ngân hàng và chuyên gia, áp lực thanh khoản hiện mang tính cơ cấu và có thể kéo dài ít nhất đến hết nửa đầu năm nay.
"Lãi suất tiết kiệm khó giảm nhanh, thậm chí có thể duy trì ở mức hiện tại hoặc tăng nhẹ ít nhất đến hết quý II", lãnh đạo nhà băng nhận định.
Quỳnh Trang