Anh đang kẹt giữa mục tiêu Net Zero và phát triển AI, trong bối cảnh các dự án trung tâm dữ liệu đề xuất kết nối 50 GW, vượt quá tiêu thụ của cả nước hiện tại.
Giới công nghệ tại Anh chịu áp lực công khai chỉ số môi trường của các trung tâm dữ liệu, trước nhiều lập luận cho rằng chúng là "mối đe dọa nghiêm trọng" cho mục tiêu khử carbon lưới điện.
Anh cam kết phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050. Tuy nhiên, tuần trước, Văn phòng Thị trường Khí và Điện (Ofgem) công bố 140 dự án trung tâm dữ liệu đề xuất kết nối 50 GW. Mức này cao hơn tiêu dùng điện của cả nước vào giờ cao điểm.
Một số dự án quy mô lớn tại Elsham (Lincolnshire) và Cambois (Northumberland) dự kiến tiêu thụ khoảng 1 GW mỗi cơ sở, tương đương công suất một nhà máy điện hạt nhân.
Sáu tổ chức vận động phi chính phủ đã gửi thư tới Bộ trưởng Khoa học, Đổi mới và Công nghệ Liz Kendall. Họ đề nghị siết quy định, buộc doanh nghiệp cam kết không làm tăng phát thải ròng hoặc gây thiếu nước cục bộ.
Khách tham quan giá đỡ dành cho máy chủ dữ liệu, GPU và CPU, ngày 6/11/2025. Ảnh: Reuters
Ủy ban Kiểm toán Môi trường của Quốc hội Anh đã mở cuộc điều tra về tính bền vững của các trung tâm dữ liệu. Đồng thời, Bộ trưởng Năng lượng Ed Miliband thừa nhận nhu cầu điện tương lai từ các trung tâm dữ liệu "vẫn còn nhiều bất định".
Làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) thúc đẩy bùng nổ trung tâm dữ liệu tại Anh. Những cơ sở này là "xương sống" cho các công cụ như ChatGPT hay Gemini, song đòi hỏi lượng điện lớn vận hành máy chủ và nguồn nước đáng kể cho hoạt động làm mát, khiến phát thải tăng vọt.
Ví dụ, dự án trung tâm dữ liệu mới của Google tại Essex dự kiến phát thải hơn 500.000 tấn CO2 mỗi năm. Mức này tương đương lượng khí thải của 500 chuyến bay chặng ngắn mỗi tuần.
Anh muốn trở thành "đối thủ đáng gờm" về AI, nhằm gia tăng lợi thế về tăng trưởng và năng suất. Tham vọng này tương tự Pháp và các nước Bắc Âu. Tuy nhiên, theo Financial Times, nước này không có nhiều điện hạt nhân như Pháp hay nguồn thủy điện dồi dào tương tự Thụy Điển và Na Uy.
Năm 2025, Anh đạt tỷ trọng năng lượng tái tạo tới 47%, nhưng hệ thống điện chưa thể vận hành liên tục mà không có sự đảm bảo từ nhiên liệu hóa thạch. Sự bùng nổ của xe điện và trung tâm dữ liệu kéo nhu cầu điện tăng vọt. Trong khi đó, nguồn cung điện hạt nhân lại chạm đáy 50 năm do hàng loạt nhà máy cũ phải ngừng hoạt động để bảo trì.
Năm nay, với 100-200 trung tâm dữ liệu trong quy hoạch, giới chuyên gia đề xuất cơ quan chức năng xây dựng khung đánh giá tác động môi trường chặt chẽ. Họ cũng đề nghị giới chức yêu cầu chủ đầu tư tài trợ dự án năng lượng tái tạo đi kèm các cơ sở này. Đồng thời, họ khuyến nghị ngăn chặn tình trạng "tẩy xanh" thông qua việc chỉ mua chứng chỉ năng lượng tái tạo (I-REC), thay vì đầu tư cho điện xanh.
Chính phủ Anh khẳng định các trung tâm dữ liệu sẽ thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, hỗ trợ giải quyết thách thức môi trường. Bên cạnh đó, một hội đồng năng lượng AI mới thành lập được kỳ vọng hỗ trợ nguồn điện sạch cho dự án. Nguy cơ khan hiếm nước cũng được tính toán trong quy hoạch.
Mary Stevens, người phát ngôn của tổ chức Friends of the Earth, một nhóm vận động, nói chính phủ muốn tăng trưởng bằng mọi giá.
Trong khi đó, Ofgem nỗ lực sàng lọc những trung tâm dữ liệu khả thi nhất trong danh mục đề xuất đấu nối điện. Dự án sẽ được ưu tiên nếu sở hữu cơ sở điện sạch tại chỗ, hệ thống lưu trữ điện năng hoặc làm mát thông minh hơn. Các chuyên gia khuyến nghị Anh có thể học theo Ireland, quốc gia yêu cầu các trung tâm dữ liệu mới bổ sung công suất điện khớp với nhu cầu tiêu thụ.
Bảo Bảo (theo The Guardian, BBC, Financial Times)