Tại Trung Quốc, tỷ phú Elon Musk là thần tượng của nhiều người, nhưng cũng thường xuyên hứng chịu chỉ trích.
Tỷ phú Elon Musk cùng hơn 12 CEO, lãnh đạo doanh nghiệp tháp tùng Tổng thống Mỹ Donald Trump tới Bắc Kinh ngày 14-15/5 để dự hội nghị thượng đỉnh với Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình. Trong đoàn còn có CEO Tim Cook của Apple và Jensen Huang (Nvidia). Phần lớn họ muốn tới đây để giải quyết các vấn đề với Bắc Kinh.
Trả lời báo chí khi rời Đại lễ đường Nhân dân, Musk cho biết ông muốn đạt được "nhiều điều tốt đẹp" tại Trung Quốc. Dù chịu sức ép lớn về giá và công nghệ từ đối thủ nội địa, Tesla và cá nhân Musk vẫn duy trì sức ảnh hưởng tại đây.
Kyle Chan - nhà nghiên cứu công nghệ Trung Quốc tại Viện Brookings cho rằng một phần nguyên nhân là các mối quan tâm của Musk phù hợp với ưu tiên của Bắc Kinh. "Nếu nhìn vào các ưu tiên công nghệ của Trung Quốc, rất nhiều thứ gần như trùng khớp với những gì Musk đang theo đuổi, từ xe điện, xe tự lái tới AI, robot hình người, vệ tinh", Chan nói.
Ông cho biết công nghệ tự lái của Tesla hiện vẫn được coi là tiêu chuẩn của ngành này tại Trung Quốc.
Trong cuộc phỏng vấn với Reuters tháng trước, Chủ tịch hãng xe điện Chery Yin Tongyue nói rằng họ lấy cảm hứng từ Tesla và Toyota. Họ muốn kết hợp khả năng đổi mới của hãng xe điện Mỹ với nỗ lực theo đuổi chất lượng của nhà sản xuất ôtô Nhật Bản. Chery đang mở rộng hiện diện tại châu Âu.
Elon Musk tại Đại lễ đường Nhân dân ở Bắc Kinh ngày 14/5. Ảnh: Reuters
Năm 2018, Tesla trở thành hãng xe nước ngoài đầu tiên được phép thành lập nhà máy sản xuất ôtô tại Trung Quốc mà không cần liên doanh với đối tác nội địa. Theo Hiệp hội Xe chở khách Trung Quốc, Tesla đã bán khoảng 626.000 chiếc tại nước này trong năm ngoái, trở thành hãng xe lớn thứ 5 tại đây tính theo doanh số xe điện và hybird (ôtô chạy điện và xăng). Còn theo số liệu của hãng xe điện Mỹ, Trung Quốc đóng góp khoảng 20% doanh thu cho hãng năm 2025.
Felipe Munoz - nhà phân tích kỳ cựu trong ngành ôtô - cho biết việc Tesla tập trung vào hiệu suất pin và phần mềm "là một trong những nguồn cảm hứng lớn nhất với nhiều hãng xe Trung Quốc". Munoz tiết lộ trong đại dịch, khi các hãng xe truyền thống vật lộn với phong tỏa và thiếu chip, nhiều công ty Trung Quốc đã nghiên cứu xe Tesla và phát triển phiên bản riêng của mình.
Tuy nhiên, Bắc Kinh lại chỉ trích các mảng kinh doanh khác trong đế chế của Musk. Thế độc quyền gần như tuyệt đối của SpaceX ở lĩnh vực vệ tinh quỹ đạo thấp, cùng vai trò của Starlink trong xung đột Nga - Ukraine đã khiến Bắc Kinh lo ngại. Việc này thúc đẩy họ phát triển các giải pháp thay thế trong nước.
Dù mạng xã hội X bị cấm tại Trung Quốc, Musk vẫn có 2,3 triệu người theo dõi trên Weibo. Trong một số chuyến thăm trước đây, ông được truyền thông địa phương ca ngợi là "người tiên phong" và "thần tượng toàn cầu". Ngay cả mẹ của Musk cũng trở thành người nổi tiếng tại Trung Quốc.
Người giàu nhất thế giới cũng rất quen thuộc với những thăng trầm khi kinh doanh tại Trung Quốc. Chuyến thăm tuần này diễn ra trong bối cảnh hãng xe điện Mỹ muốn mua 2,9 tỷ USD thiết bị sản xuất pin mặt trời từ các nhà cung cấp nước này. Tuy nhiên, kế hoạch này có thể trở nên phức tạp khi Bắc Kinh cân nhắc hạn chế xuất khẩu công nghệ tiên tiến nhất sang Washington.
Tesla cũng tìm kiếm sự chấp thuận từ giới chức Trung Quốc để mở rộng áp dụng phần mềm hỗ trợ lái Full Self-Driving (FSD).
Musk đến nay vẫn rất thận trọng khi kinh doanh tại Trung Quốc. Thị trường ôtô lớn nhất thế giới cùng chuỗi cung ứng khổng lồ của nước này đóng vai trò thiết yếu với đế chế kinh doanh của ông.
Năm 2021, hãng xe điện của tỷ phú Elon Musk bị buộc xin lỗi người tiêu dùng Trung Quốc vì không xử lý kịp thời khiếu nại của một khách hàng. Người này bất mãn đến mức trèo lên nóc một chiếc Tesla tại triển lãm ôtô Thượng Hải để phản đối cách công ty xử lý khiếu nại của cô về lỗi phanh. Hình ảnh này lan truyền mạnh trên mạng xã hội Trung Quốc, kéo theo chỉ trích từ truyền thông.
Cũng trong năm này, xe Tesla bị cấm vào các khu quân sự do lo ngại an ninh liên quan tới camera trên xe. Lệnh cấm chỉ được dỡ bỏ sau chuyến thăm Trung Quốc của Musk năm 2024 và hiệp hội xe hơi nước này xác nhận Tesla tuân thủ quy định dữ liệu.
Về dài hạn, mối đe dọa lớn nhất với sự nổi tiếng của Musk tại Trung Quốc có thể đến từ sự phát triển của ngành ôtô nội địa. Theo Chang Yan - nhà sáng lập blog xe điện nổi tiếng Supercharged trên Weibo, khi các công ty Trung Quốc bắt kịp hoặc thậm chí vượt qua đế chế công nghệ của Elon Musk, vị thế của tỷ phú này tại đây có thể sẽ dần suy giảm.
"Tuy nhiên, ông ấy vẫn là biểu tượng với ngành công nghệ Trung Quốc vì những gì đã đạt được", Yan nhận định.
Elon Musk hiện là người giàu nhất thế giới với tài sản 827 tỷ USD, theo Forbes. Ngoài làm CEO hãng xe điện Tesla, ông còn điều hành nhiều công ty khác, từ SpaceX, The Boring Company đến Neuralink. Đầu năm nay, Musk sáp nhập SpaceX và xAI thành công ty tư nhân lớn nhất thế giới. Công ty này sau đó bí mật nộp đơn IPO tại Mỹ, với mức định giá tiềm năng hơn 1.750 tỷ USD.
Hà Thu (theo Reuters, Forbes)
Góc nhìn VNSignal
Vị thế của Elon Musk tại Trung Quốc không chỉ ảnh hưởng đến Tesla mà còn tạo động lực cho ngành công nghệ tại Việt Nam. Sự thành công của Tesla trong thị trường Trung Quốc đã khuyến khích các doanh nghiệp Việt Nam đầu tư vào nghiên cứu và phát triển công nghệ xe điện. Đồng thời, các vấn đề về quyền độc quyền và an ninh dữ liệu mà Musk gặp phải cũng phản ánh những rào cản mà các công ty công nghệ Việt Nam có thể đối mặt khi mở rộng hoạt động tại thị trường Trung Quốc.
Ngoài ra, sự chú ý của Bắc Kinh đến các dự án của SpaceX và Starlink cũng thể hiện tầm quan trọng của công nghệ vệ tinh và mạng 5G trong chiến lược phát triển công nghệ của Trung Quốc. Điều này có thể thúc đẩy các công ty công nghệ Việt Nam tập trung vào nghiên cứu và phát triển các giải pháp tương tự, nhằm nâng cao sự độc lập và năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực này.