Vài ngày sau khi Mỹ và Israel tấn công Iran, Anthony Reid (30 tuổi) quyết định dành một phần tiền tiết kiệm để mua cổ phiếu.
Trước đó, Reid vẫn chần chừ. Anh tự hỏi liệu cú sốc năng lượng lần này có phải là thời điểm thích hợp cho một ván cược lớn hay không.
Thứ nhất, đây là khoản tiền lớn với một tài xế giao hàng, mới bước chân vào đầu tư. Thứ hai, sự gián đoạn nguồn cung dầu do chiến sự có thể khiến lạm phát tăng mạnh, gây áp lực lên thị trường chứng khoán.
Tuy nhiên, Reid cũng từng nghe nói thời điểm tốt nhất để đầu tư là khi người khác sợ hãi. "Kệ đi vậy", anh nghĩ, rồi bấm mua.
Đến nay, cả ba chỉ số chủ chốt của thị trường chứng khoán Mỹ thậm chí còn tăng điểm so với trước chiến sự. S&P 500 và Nasdaq Composite tuần trước liên tiếp lập đỉnh mới. Nhóm cổ phiếu 7 đại gia công nghệ có thêm 2.500 tỷ USD vốn hóa chỉ trong 8 phiên qua. Cổ phiếu Allbirds - hãng giày từng được giới công nghệ ưa chuộng những năm 2010 - tăng gần 600% chỉ trong một ngày sau khi chuyển hướng sang sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI).
Diễn biến chỉ số S&P 500 trong 6 tháng qua. Đồ thị: Google Finance
Những nhà đầu tư có nhiều lý do để lo ngại. Tàu chở dầu vẫn chưa thể đi lại tự do qua eo biển Hormuz. Vòng đàm phán hòa bình giữa Mỹ và Iran vẫn đang bị hoãn. Ngày 21/4, ông Trump cho biết sẽ gia hạn lệnh ngừng bắn, nhưng vẫn duy trì phong tỏa các cảng của Iran.
Tuy nhiên, thị trường chứng khoán Mỹ vẫn đi lên. Giới phân tích cho rằng thị trường ngày càng bị chi phối bởi các khoản đặt cược rủi ro cao theo kiểu "bạn chỉ sống một lần", và các thuật toán đầu tư theo xu hướng. Việc này khiến giá tài sản tách rời thực tế, hoặc ít nhất là phớt lờ tin xấu.
Lượng thông tin dồn dập khiến ngay cả các nhà giao dịch lớn cũng khó phân biệt thật giả. Trong khi đó, Phố Wall tin tưởng diễn biến thị trường có thể gây sức ép lên Tổng thống Mỹ Donald Trump, buộc ông làm tất cả những gì cần thiết để đảo chiều đà giảm.
Reuters trích dữ liệu của LSEG/Lipper cho thấy nhà đầu tư toàn cầu đã mua ròng 28 tỷ USD cổ phiếu Mỹ kể từ ngày các bên tuyên bố ngừng bắn. Trong đó, riêng nhà đầu tư Mỹ đã rót vào Wall Street gần 23 tỷ USD.
Các nhà đầu tư nhiều kinh nghiệm cho rằng đà tăng hiện nay đã củng cố quan điểm vốn có: vẫn nên duy trì tiền trong thị trường ngay cả khi biến động. Rủi ro ngắn hạn hiện tại khá nhỏ so với nền kinh tế Mỹ, vốn đã vượt qua nhiều cú sốc những năm gần đây. Sản lượng dầu và khí đốt lớn cũng giúp Mỹ tránh được tác động lớn từ các cú sốc năng lượng
Đà tăng hiện tại cũng phản ánh tâm lý mua bắt đáy, từng thúc đẩy thị trường trong đại dịch và giai đoạn biến động thuế nhập khẩu năm ngoái. 4 trong 5 phiên tăng mạnh nhất của S&P 500 năm nay diễn ra trong thời gian chiến sự.
Nhân viên giao dịch trên sàn chứng khoán New York (NYSE) phiên 13/4/2026. Ảnh: Reuters
Với nhiều nhà đầu tư, như Reid, cổ phiếu giảm là lúc mua vào. Sau khi giảm trong phần lớn tháng 3, cổ phiếu Robinhood trong danh mục của Reid tăng 31% chỉ trong một tuần. Nếu thị trường giảm tiếp, anh khẳng định "sẽ rót thêm tiền".
Dù vậy, các nhà phân tích cho rằng đây là chiến lược rủi ro. Kể cả khi chiến sự chấm dứt và tàu thuyền tự do đi lại ở vịnh Ba Tư, nhiều nhà phân tích cho rằng giá năng lượng vẫn sẽ ở mức cao trong năm nay. Xung đột kinh tế và địa chính trị có thể tiếp tục gây áp lực lên thị trường.
"Chúng tôi không đủ khả năng dự đoán điều đó có xảy ra hay không. Nhưng rõ ràng thị trường hiện không lo lắng về điều này", Matthew McLennan - quản lý danh mục tại First Eagle Investments cho biết.
Các nhà giao dịch Phố Wall cũng rút ra bài học sau khi chính sách thuế nhập khẩu của ông Trump khiến thị trường chao đảo năm ngoái. Alonso Munoz - Giám đốc đầu tư tại Hamilton Capital Partners khi đó coi đây là đợt xả hàng và mua vào. Ông hưởng lợi lớn khi thị trường hồi phục ngay sau đó.
Munoz cũng nhận thấy động lực tương tự trong chiến sự hiện tại. Đến giữa tháng 3, ông quyết định không thể bỏ lỡ đợt tăng mới. Công ty của ông đã mua hàng chục triệu USD cổ phiếu, gồm Tesla, Amazon và Oracle. "Chính quyền sẵn sàng thay đổi khi thị trường biến động. Họ sẽ không để thị trường gặp rắc rối", Munoz nói.
Khi các phát biểu của ông Trump phần nào kìm đà tăng của giá dầu, nhà đầu tư cũng dần chấp nhận khả năng giá năng lượng duy trì ở mức cao. Trong khi đó, các ngân hàng lớn tháng này báo lãi mạnh, và các lãnh đạo hàng đầu tại Phố Wall ra tín hiệu mọi việc vẫn ổn định.
Đợt tăng gần đây chủ yếu cũng đến từ các giao dịch kỹ thuật, khi các quỹ phòng hộ nhanh chóng mua vào để đóng vị thế bán khi biến động tăng.
"6 tuần qua là ví dụ rõ ràng về việc cảm xúc và hành vi đám đông có thể tạo ra biến động mạnh đến mức nào. Nhưng các đợt tăng dựa trên yếu tố kỹ thuật cũng có hạn chế. Khi nào nhà đầu tư quan tâm đến yếu tố nền tảng, đà tăng mới bền vững", Mark Hackett - chiến lược gia thị trường tại Nationwide, cho biết.
Munoz cho biết khách hàng của ông hiện ít lo lắng hơn về biến động. Khi thị trường giảm điểm cuối tháng 3, điện thoại của ông hầu như không đổ chuông. "Khách hàng đã quen với những phiên giảm mạnh rồi", ông nói.
Một số nhà đầu tư thậm chí thích điều này. Khi Danner Drake (54 tuổi) thấy chỉ số Nasdaq rơi vào vùng điều chỉnh phiên 26/3, ông lập tức mở ứng dụng giao dịch. Ông bán bớt 10% danh mục trong một quỹ chỉ số và chuyển sang mua một quỹ khác có khả năng sinh lời cao hơn.
Drake thường mua ngay sau khi thị trường giảm mạnh. Đây là chiến lược ông áp dụng nhiều năm qua, từ bong bóng dot-com đến khủng hoảng tài chính 2007-2009. Drake cho biết ông có niềm tin tuyệt đối vào khả năng phục hồi của thị trường Mỹ.
"Lý do thị trường giảm điểm là gì không quan trọng, dù là chiến sự Trung Đông, đại dịch hay bất cứ điều gì. Thị trường cứ giảm là tôi lại mua vào", Drake kết luận.
Hà Thu (theo Reuters, WSJ)