Bài Tài chính đang lấy ý kiến thảo luận Nghị định Đinh chi tiết một số điều của Luật Thuế thu nhập cá nhân (TNCN). Dù thảo luận đề xuất tăng mức thu nhập vắng lai tính thuế thu nhập cá nhân lên 3 triệu đồng/lần nhưng các chuyên gia cho rằng vẫn chưa hợp lý. Bên cạnh đó, ngưỡng thu nhập xác định người phụ thuộc là 1 triệu đồng/tháng, được quy định từ năm 2013 đến nay vẫn không thay đổi là quá lạc hậu.
Kiến nghị tăng mức thu nhập vắng lai tính thu nhập cá nhân lên 3 triệu đồng/lần
ẢNH: NHẬT THIÊN
Theo ông Sơn, nhiều người lao động hiện có thu nhập trong tháng chứa mục giảm trừ thuế (mục giảm trừ gia cảnh - GTGC) nhưng mỗi lần nhận lợi nhuận thì phải bớt trừ thuế, vậy số phát sinh hoàn thuế vào năm sau. Mà muốn hoàn thuế thì phải lấy chứng, làm thủ tục phức tạp, rất phiền phức. Chưa kể, mức 2 triệu đồng thu nhập vắng lai trừ thuế 10% đã áp dụng từ năm 2013 đến nay quá lạc hậu. Luật thuế TNCN áp dụng từ năm 2009 đến nay bị lạc hậu thì mức GTGC cũng đã điều chỉnh tổng cộng 3 lần, từ 4 triệu đồng/tháng đối với người nộp thuế lên 15,5 triệu đồng/tháng, người phụ thuộc từ 1,6 triệu đồng lên 6,2 triệu đồng.
Trong khi đó, thu nhập vắng lai khấu trừ thuế vốn 2 triệu đồng trong hạn một thập kỷ. Do vậy, dù thảo luận đề xuất tăng lên 3 triệu đồng vốn chưa phù hợp với tốc độ điều chỉnh của mức GTGC. Thực tế, vào năm 2017, nghĩa là cách đây khoảng năm, cơ quan thuế đã đề xuất mức thu nhập vắng lai nâng lên 5 triệu đồng/lần nên đề xuất mức 3 triệu đồng/lần hiện nay cũng chưa phù hợp. "Trong lĩnh thay đổi này, nếu điều chỉnh thì nên tăng thu nhập tính thuế lên 5 - 10 triệu đồng/lần, vì trước sau người nộp thuế còn phải thực hiện quyết toán thuế năm nên không sợ thất thu thuế. Việc tăng thu nhập vắng lai lên sẽ bớt bỏ được các thủ tục thu thuế, giảm gánh nặng hành chính không có lợi cho người dân và nhà nước", ông Nguyễn Thái Sơn nói.
Ông Lê Văn Tuấn, Giám đốc Công ty TNHH Kiểm toán Thuế Keytas, cho rõ cách tạm khấu trừ thuế 10% hiện nay gây thiệt thời cho người lao động có thu nhập thấp và trung bình. Chưa kể số phức tạp trong việc tính thuế, kê khai, quyết toán thuế khi duy trì cách tính thuế 10% như đối với doanh nghiệp (DN), người lao động và cơ quan thuế. Do đó ông Tuấn đề xuất bỏ cách tính thuế 10% (các khoản thu nhập từ tiền lương, tiền công), chỉ áp dụng cách tính thuế theo bậc lũy tiến đối với người có trụ và tính thuế 20% thu nhập trừ thuế đối với người không có trụ. Như vậy số bỏ được số phức tạp trong cách tính thuế, quyết toán thuế khi người lao động cam kết, quyết toán thuế, giảm thiểu thời gian xử lý thuế, chi phí tuân thủ của doanh nghiệp và người lao động, cùng giảm thiểu thời gian kiểm tra của cơ quan thuế...
Ông Lê Văn Tuấn phân tích, những người thu nhập thấp hoặc trung bình trong xã hội phải làm cam kết, hoặc phải tìm cách khấu trừ thuế nhưng cuối năm lại phải làm thủ tục quyết toán thuế để hoàn lại số thuế TNCN đã khấu trừ trong năm. Nhiều trường hợp người lao động không đủ hoàn thuế vì nhiều khó khăn phát sinh, còn trì hay mất thời gian hoàn thuế, mất thời gian xin biên lai khấu trừ thuế từ doanh nghiệp. Có người gặp khó khăn vì không rõ thủ tục quyết toán thuế, phải mất phí cho bên cung cấp dịch vụ để hoàn thuế… Việc có quá nhiều người thu nhập dưới ngưỡng giảm trừ gia cảnh, hoặc dưới ngưỡng tính thuế 10% làm tăng số lượng hồ sơ hoàn thuế cuối năm. Điều này làm tăng gánh nặng xử lý công việc của cơ quan thuế, tăng chi phí xử lý thủ tục quyết toán hoàn thuế. Bên thân DN thì mất thời gian xử lý biên lai khấu trừ thuế để cung cấp cho một lượng lớn người lao động có nhu cầu. Nếu bỏ cách tính thuế 10%, và áp dụng cách tính thuế theo bậc lũy tiến, có thể giúp giảm bớt số lượng hồ sơ hoàn thuế của người thu nhập thấp trong xã hội, từ đó giảm thiểu các chi phí tuân thủ và chi phí xã hội.
Một quy định đáng chú ý là mức thu nhập xác định người phụ thuộc là 1 triệu đồng/tháng, quy định từ năm 2013 đến nay đã quá lạc hậu thời khi nhiều trường hợp không đủ chi tiêu nhưng rơi vào diện là người phụ thuộc.