'Nhu cầu mua xăng dầu tăng 50-100% trong thời gian ngắn'

Người dân nhiều địa phương đổ xô đi mua, tích trữ xăng dầu khiến nhu cầu tiêu thụ nhiên liệu tăng gấp rưỡi, thậm chí gấp đôi trong thời gian ngắn, theo Tổ công tác của Chính phủ.

Theo báo cáo của Tổ công tác bảo đảm an ninh năng lượng của Chính phủ ngày 8/3, người dân đổ xô đi mua hàng, tích trữ xăng dầu do tâm lý lo sợ giá nhiên liệu tăng cao và đứt gãy nguồn cung. Hiện tượng này xảy ra ở các địa phương phía bắc (nhất là Hà Nội), một số tỉnh miền Nam, trong khi miền Trung ít hơn.

Tâm lý này khiến nhu cầu mua xăng dầu của người dân tăng đột biến trong thời gian ngắn, theo Tổ công tác.

Cụ thể, tạiHà Nội, các doanh nghiệp đầu mối (Petrolimex, PVOIL, Xăng dầu quân đội) cho biết lượng bán trong 4 ngày qua (4-8/3) tăng gấp rưỡi so với bình quân tháng 1. Các đơn vị khẳng định "nguồn cung hiện tại và những ngày tới ổn định".

Theo Tổ công tác, ngày 7/3, thành phố có 17 cửa hàng tạm dừng bán, nhưng tới chiều cùng ngày số cây xăng này đã mở bán trở lại khi được bổ sung nguồn cung từ các doanh nghiệp đầu mối, phân phối.

Địa phương cũng ghi nhận có hiện tượng người dân mang can, thùng đến mua xăng để tích trữ, hoặc bán xăng dầu bằng chai, lọ gần khu vực các cây xăng. Chi cục Quản lý thị trường Hà Nội đang phối hợp với UBND xã, phường kiểm tra, xử lý.

Ghi nhận sáng 9/3, dù trời mưa, lượng người đến các cửa hàng xăng dầu rất đông. Tại một cây xăng trên phố Trần Vỹ (phường Mai Dịch), nhân viên cho biết tạm thời bán giới hạn theo lượt, tối đa 50.000 đồng với xe máy, còn ôtô là 500.000 đồng. Ở một cây xăng khác trên đường Nguyễn Phong Sắc (phường Cầu Giấy), một trụ bơm phải tạm đóng do hết hàng, các trụ còn lại vẫn hoạt động bình thường.

Tương tự, tại Thanh Hóa, sản lượng bán ra tại các cửa hàng bán lẻ trên địa bàn tăng mạnh, bình quân khoảng 80-100% so với thời gian trước. Thậm chí, hệ thống phân phối của Petrolimex trong tuần qua có mức bán ra tăng hơn gấp đôi những ngày trước đó.

Theo Tổ công tác, nguồn cung xăng dầu tại địa phương này vẫn đáp ứng nhu cầu tiêu dùng của người dân đến hết tháng 3. Tuy nhiên, hiện các doanh nghiệp đầu mối, phân phối chưa có thông tin về kế hoạch đặt hàng cho tháng 4.

Các thương nhân phân phối tại An Giang cho biết lượng xăng dầu đảm bảo cung ứng trong 7-10 ngày. Hiện tại, họ cung cấp theo kế hoạch thường ngày cho các cửa hàng trong hệ thống. Song thực tế nhu cầu tiêu thụ (tiêu dùng, sản xuất nông nghiệp do vào mùa thu hoạch lúa) lớn hơn mức các doanh nghiệp xăng dầu có thể cung ứng.

Trong khi đó, các địa phương như Hải Phòng, Cần Thơ, TP HCM... tình hình kinh doanh xăng dầu tương đối ổn định, chưa phát hiện tình trạng đầu cơ, găm hàng, tăng giá bán bất hợp lý, gián đoạn nguồn cung. Hải Phòng hiện có 10 kho xăng dầu với tổng dung tích gần 467.700 m3, gần 498 cửa hàng bán lẻ xăng dầu. Hiện tại, các thương nhân đầu mối, phân phối vẫn đáp ứng và duy trì nguồn cung xăng dầu trên địa bàn.

Xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh xăng dầu trên thế giới. Đặc biệt, việc eo biển Hormuz - "yết hầu" của dòng chảy dầu mỏ thế giới - bị phong tỏa khiến khoảng 20 triệu thùng dầu thô mỗi ngày từ khu vực Trung Đông không thể vận chuyển đến các nhà máy lọc dầu, nhất là tại châu Á. Hệ quả là nhiều nhà máy lọc dầu trong khu vực phải cắt giảm công suất, sử dụng nguồn dự trữ dầu thô, hạn chế xuất khẩu sản phẩm xăng dầu và đẩy giá nhiên liệu lên cao.

Giá bán lẻ xăng dầu tại nhiều quốc gia đều tăng do xung đột Trung Đông. Chẳng hạn, giá xăng tại Mỹ tăng 0,88-1 USD một lít, tương đương tăng 11%, dầu tăng 15%. Tại Lào, giá xăng đắt thêm 11-15%, dầu 33%. Thái Lan cũng ghi nhận mức tăng giá xăng 4-8%, dầu 14%...

Với Việt Nam, Tổ công tác khẳng định cơ quan điều hành đang chủ động nhiều giải pháp nhằm bảo đảm nguồn cung xăng dầu, an ninh năng lượng quốc gia. Hai nhà máy lọc hóa dầu (Dung Quất, Nghi Sơn) sản xuất đáp ứng khoảng 70% nhu cầu tiêu thụ tại thị trường nội địa. Trong đó, nhà máy lọc dầu Dung Quất đủ nguyên liệu dầu thô cho sản xuất đến hết tháng 4.

Nguồn nguyên liệu của Nhà máy lọc dầu Nghi Sơn phụ thuộc phần lớn vào dầu thô từ Kuwait, song hiện lượng tồn kho và các lô hàng đã vận chuyển có thể giúp nhà máy này duy trì sản xuất thời gian tới. Họ cũng đang tìm phương án bổ sung nguồn.

Khoảng 30% lượng xăng dầu tiêu thụ trong nước phụ thuộc vào nguồn nhập khẩu. Theo Tổ công tác, các doanh nghiệp cho biết nguồn cung nhập khẩu đảm bảo trong tháng 3. Nhưng từ tháng 4 tình hình dự báo khó khăn do giá tăng và một số nước hạn chế xuất khẩu xăng dầu để đảm bảo an ninh năng lượng.

Để có động lực cho các thương nhân nhập khẩu xăng dầu và chấm dứt tình trạng găm hàng chờ tăng giá, Chính phủ cho phép cơ chế điều hành giá linh hoạt hơn. Cụ thể, nếu giá thế giới biến động mạnh khiến giá cơ sở tăng từ 7%, giá bán lẻ sẽ được điều chỉnh ngay sau ngày phát sinh mức tăng này.

Sau kỳ điều hành hôm 7/3, mỗi lít xăng RON 95-III ở mức 27.040 đồng, tương đương ngưỡng giá hồi tháng 7/2022; còn dầu diesel 30.230 đồng.

Hiện Bộ Công Thương cùng Bộ Tài chính xây dựng phương án bình ổn giá xăng dầu trình Chính phủ, trong đó xem xét điều chỉnh thuế, phí và sử dụng Quỹ bình ổn giá nhằm hạn chế tác động của biến động thị trường. Từ cuối 2023 Quỹ bình ổn chưa được sử dụng, số dư quỹ tính tới cuối quý III/2025 gần 5.620 tỷ đồng. Việc chi sử dụng quỹ này sẽ giúp hạ nhiệt một phần giá bán lẻ tới người tiêu dùng.

Năm nay, Bộ Công Thương phân giao tổng nguồn xăng dầu tối thiểu cho các doanh nghiệp gần 31,8 triệu m3, tấn. Tổ công tác kiến nghị cơ quan quản lý triển khai giải pháp để đa dạng nguồn cung dầu thô cho các nhà máy lọc dầu, duy trì hoạt động ở công suất cao.

Các thương nhân đầu mối được đề nghị thực hiện nghiêm tổng nguồn xăng dầu tối thiểu 2026, duy trì dự trữ 20 ngày theo quy định và chủ động tìm kiếm nguồn nhập khẩu theo kế hoạch quý I.

Phương Dung