Nhập siêu nới rộng trong tháng 4 sau khi thu hẹp liên tục 3 tháng đầu năm, được đánh giá là tín hiệu phản ánh chu kỳ đầu tư.
Theo số liệu của Cục Thống kê, kim ngạch xuất, nhập khẩu hàng hóa tháng 4 lần lượt đạt 45,52 tỷ USD và 48,8 tỷ USD, đều tăng hai chữ số so với cùng kỳ 2025. Cán cân thương mại vì vậy ghi nhận nhập siêu 3,28 tỷ USD, trong khi cùng kỳ năm trước xuất siêu 1,63 tỷ USD.
Nhập siêu từng thu hẹp liên tục 3 tháng trước đó, từ mức 1,78 tỷ USD hồi tháng 1 xuống còn 0,67 tỷ USD trong tháng 3. Tuy nhiên, nhập siêu vọt lên trở lại tháng trước, đẩy cán cân thương mại bốn tháng thâm hụt 7,11 tỷ USD, so với mức xuất siêu 4,3 tỷ USD cùng kỳ 2025.
Tuy nhiên, các nhà phân tích cho rằng đây chưa phải tín hiệu quan ngại. Theo báo cáo mới công bố SSI Research, không nên nhận định diễn biến này là tiêu cực. "Thâm hụt thương mại hiện tại phản ánh chu kỳ đầu tư, không phải sự suy giảm sức mạnh xuất khẩu", báo cáo đánh giá.
Nguyên nhân bởi nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm hơn 94% giá trị nhập khẩu 4 tháng qua, ước đạt 165,37 tỷ USD, "phù hợp với bối cảnh đầu tư mạnh và mở rộng năng lực sản xuất", theo báo cáo. Trong khi, kim ngạch xuất khẩu 4 tháng đầu vẫn tăng 19,7% so với cùng kỳ 2025, ước đạt 168,53 tỷ USD.
Trước đó, nhận định về cán cân thương mại quý I, Cục Thống kê cũng cho rằng nhập siêu trong giai đoạn này "chưa hẳn là dấu hiệu bất thường, tiêu cực" mà "mang tính chất ngắn hạn, gắn với chu kỳ sản xuất và yếu tố giá".
Cụ thể, diễn biến phản ánh nhu cầu mua máy móc, thiết bị và nguyên vật liệu sản xuất. Đồng thời, cho thấy doanh nghiệp tăng dự trữ đầu vào để phòng ngừa rủi ro đứt gãy chuỗi cung ứng và biến động giá năng lượng.
Khảo sát chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI) tháng 4 của S&P Global cũng ghi nhận điều điều kiện kinh doanh tổng thể của ngành sản xuất Việt Nam cải thiện tháng thứ mười liên tiếp, PMI đạt 50,5 điểm. Sản lượng vẫn tăng, dù chậm lại.
Theo hãng phân tích dữ liệu Mỹ, các doanh nghiệp phản ánh chi phí nhiên liệu leo thang trong tháng 4, đẩy giá đầu vào tăng nhanh nhất trong 15 năm. Đây cũng có thể yếu tố góp phần làm kim ngạch nhập khẩu tăng nhanh (32,5%), khiến nhập siêu nới rộng tháng qua, trong bối cảnh chi phí năng lượng và chuỗi cung ứng, logistics chịu áp lực từ xung đột Trung Đông.
Container hàng hóa tại cảng Cát Lái, TP HCM vào chiều 4/2. Ảnh: Thanh Tùng
Sức khỏe của ngành sản xuất - xuất khẩu duy trì nhưng còn nhiều thách thức. Theo ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, giá cả và gián đoạn nguồn cung do xung đột Trung Đông tiếp tục ảnh hưởng đến tăng trưởng của ngành sản xuất Việt Nam, khi chi phí nhiên liệu, dầu và vận tải tăng gây áp lực cho cả nhu cầu và nguồn cung.
Khảo sát tháng 4 ghi nhận doanh nghiệp bù đắp chi phí đầu vào bằng cách tăng giá bán nhanh nhất 15 năm, dẫn đến đơn hàng mới giảm. "Với số lượng đơn đặt hàng mới giảm về vùng suy thoái, có vẻ sản lượng sẽ giảm theo trong những tháng tới, trừ khi môi trường giá cả và nguồn cung cải thiện sớm", ông Andrew dự báo.
Báo cáo chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) quý I/2026 của Hiệp hội Doanh nghiệp Châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cũng cho biết đến 90% doanh nghiệp được hỏi nói áp lực chi phí và biến động địa chính trị thế giới là rủi ro chính năm nay.
Dù vậy, BCI vẫn ở mức cao hơn đáng kể so với trung bình 4 năm, đạt 72,7 điểm. Chủ tịch EuroCham Bruno Jaspaert ví kinh tế toàn cầu hiện như hải trình đi qua những vùng biển động. "Dù 'thời tiết' địa chính trị bên ngoài có thể đang nhiều sóng gió, nền tảng kinh tế Việt Nam vẫn kiên cường đáng kinh ngạc", ông nói.
Viễn Thông
