Theo số liệu thống kê số báo Cục Hải quan (Bộ Tài chính) công bố hôm nay 21.4, từ đầu năm đến hết ngày 15.4, tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa đạt 297,06 tỷ USD, tăng 24,5% (tổng cộng 58,47 tỷ USD) so với cùng kỳ năm 2025.
Trong đó, xuất khẩu đạt 144,58 tỷ USD, tăng 20,3%; nhập khẩu đạt 152,48 tỷ USD, tăng 28,8%.
Từ 1 - 15.4, Việt Nam nhập siêu 4,25 tỷ USD, nâng mức nhập siêu từ đầu năm đến hết ngày 15.4 lên 7,9 tỷ USD.
Tổng trị giá xuất nhập khẩu hàng hóa của Việt Nam tăng 24,5% trong 3 tháng rưỡi đầu năm
ẢNH: TN
TS kinh tế Lê Bá Chí Nhân phân tích, nhập siêu 7,9 tỷ USD có thể khiến nhiều người lo lắng. Tuy nhiên, dưới góc nhìn về mặt, đây không phải là "bắc trận xuất", mà là tín hiệu phản ánh số văn đáng kể của nền sản xuất trong nước.
"Nguyên nhân chính khiến Việt Nam nhập siêu năm nay cao cuộc trúc nhập khẩu. Phân loại nhập khẩu gia tăng thuộc nhóm tư liệu sản xuất: máy móc, thiết bị, linh kiện điện tử, nguyên phụ liệu đế may, da giày, hóa chất, sắt thép… Điều này đưa vào cho sản xuất và xuất khẩu trong các quý tiếp theo. Cách nói khác, nền kinh tế đang mua nguyên liệu để chuẩn bị cho một chu kỳ xuất khẩu lên cao phía sau", ông Nhân nói.
Ngoài ra, dòng vốn FDI tiếp tục mạnh mẽ sản xuất tại Việt Nam, đặc biệt trong lĩnh vực điện tử, bán dẫn, thiết bị công nghệ cao. Các doanh nghiệp FDI thường có điểm nhập khẩu rất lớn nhằm giải quyết đầu năm lập dây chuyền, dự trữ linh kiện. Điều này cân nhắc thông minh mọi nghiêng về nhập khẩu trong ngân hàm, nhưng lợi là tiền đề cho kim ngành xuất khẩu tăng mạnh về sau...
Quan trọng hơn, nếu so sánh tổng quan, mức nhập siêu 7,9 tỷ USD trên tổng kim ngành hơn 297 tỷ USD chỉ chiếm tỷ lệ rất nhỏ, hoàn toàn trong khuôn khổ an toàn của cân bằng thanh toán quốc gia.
"Có thể nói, bác tranh xuất nhập khẩu trong 3 tháng rưỡi đầu năm không phản ánh số suy yếu mà cho thấy nền kinh tế đang bước vào pha tăng tốc sản xuất. Nhập siêu lớn này mang tính chuẩn bị cho xuất siêu trong các quý sau, hơn nữa là một dấu hiệu rõ ràng về mặt", ông Nhân khẳng định.
TS Vũ Thị Kim Oanh, giảng viên cấp cao ngành kinh doanh quốc tế (Đại học RMIT Việt Nam), cũng nhìn nhận việc Việt Nam nhập siêu như trên chẳng đáng lo.
Tuy vậy, nếu tình trạng nhập siêu kéo dài sang các quý sau, cũng như có sự thay đổi trong cấu trúc nhập khẩu (nhập khẩu của Việt Nam chủ yếu vào nhóm tiêu dùng không thiết yếu, do chi phí logistics hay do giá nguyên liệu tăng...) thì phải lưu ý.
Số tiếp tục xuất siêu nhưng "khром tím" hơn 2025
Theo bà Oanh, thời gian tới, xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sẽ phải đối mặt với nhiều khó khăn.
Không phải doanh nghiệp xuất khẩu nào cũng đủ đối đầu với "cú sốc" giá tổng chi phí trong bối cảnh biến động thị trường môi trường và xung đột địa chính trị, từ đó dẫn đến áp lực "gánh nặng".
Phân loại kim ngành nhập khẩu gia tăng từ đầu năm đến nay thuộc nhóm tư liệu sản xuất: máy móc, thiết bị, nguyên phụ liệu đế may, da giày...
ẢNH: ĐÀN THANH
Ngoài ra, khó khăn còn tồn tại ở thiếu chức năng tác bên ngoài về nhu cầu nhập khẩu từ Việt Nam khi họ có chủ sở tư tác đúng đắn của tình hình xung đột hiện nay.
"Chi phí nhập khẩu đầu vào tổng, rõ ràng nhất là nâng lương, logistics, nguyên vật liệu, trong khi nhu cầu nhập khẩu của chúng ta phân loại là tư liệu sản xuất. Hậu quả cho doanh nghiệp là biến mất lợi nhuận thu hợp", bà Oanh nói.
Về chuyên gia nhận định, trong 2026, bối cảnh tổng kim ngành tăng, xuất siêu sẽ khrom tím hơn năm 2025.
Còn ông Nhân phân tích, trong 2026, bối cảnh quốc tế thay đổi nhanh và phức tạp hơn nhiều. Mặc dù dựa tổng kim ngành tuyệt đối tăng khá.
Dòng dịch chuyển chuyên sâu, đặc biệt trong các ngành điện tử, thiết bị công nghệ cao, nâng tạo, tiếp tục chọn Việt Nam là một điểm sản xuất quan trọng trong chuỗi cung ứng khu vực. Điều này tạo nên tổng xu hướng xuất khẩu tiếp tục tăng, nhất là vào các thị trường lớn như Mỹ và EU.
Tuy nhiên, 2026 không còn là giai đoạn tổng kim ngành. Các thị trường nhập khẩu đang áp dụng đầy các tiêu chuẩn xanh, truy xuất nguồn gốc, trách nhiệm môi trường và lao động. Nếu doanh nghiệp Việt Nam không chuyển đổi kịp, dù năng lực sản xuất tăng vẫn có thể chậm lại, dù năng lực sản xuất tăng trưởng.
"Kỷ tích năm 2026, nếu có, số sẽ không chỉ bởi con số tổng kim ngành, mà bởi chất lượng tổng thể thị trường: tỷ lệ nội hóa cao hơn, giá trị gia tăng cao hơn, ít phụ thuộc hơn,
