'Minh bạch dữ liệu là chìa khóa để doanh nghiệp tiếp cận vốn xanh'

Việt Nam đã cam kết đạt phát thải ròng bằng không (Net Zero) vào năm 2050. Trong bối cảnh hạ tầng năng lượng tái tạo mở rộng nhanh và các tiêu chuẩn quốc tế ngày càng khắt khe, tài chính xanh đang trở thành một trong những "từ khóa" then chốt với cộng đồng doanh nghiệp. Trao đổi với VnExpress, ông Abdul Raof Latiff chia sẻ cách DBS đồng hành cùng doanh nghiệp Việt tháo gỡ các nút thắt trong hành trình tiếp cận vốn xanh và triển khai ESG.

- Khi Việt Nam chuyển dịch sang năng lượng tái tạo và cam kết đạt phát thải ròng bằng "0" vào năm 2050, đâu là cơ hội dành cho các nhà đầu tư và doanh nghiệp, thưa ông?

- Việt Nam đang bước vào giai đoạn chuyển dịch quan trọng khi năng lượng tái tạo ngày càng chiếm tỷ trọng lớn, cùng với cam kết Net Zero 2050. Bối cảnh này mở ra cơ hội thu hút dòng vốn đầu tư, đặc biệt là FDI, đồng thời tạo dư địa tăng trưởng mới cho các lĩnh vực như năng lượng tái tạo, hạ tầng xanh, nông nghiệp bền vững và quản lý nước.

Từ góc độ tài chính, những doanh nghiệp chủ động chuyển đổi xanh, nâng cao minh bạch dữ liệu và quản trị ESG sẽ có lợi thế trong việc tiếp cận nguồn vốn dài hạn, chi phí thấp và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

- Theo ông, những lý do chính khiến các doanh nghiệp Việt Nam còn do dự trong việc chuyển đổi sang các mô hình bền vững hơn hoặc đầu tư vào các dự án xanh là gì?

- Qua quá trình làm việc, chúng tôi nhận thấy rào cản đầu tiên là nhận thức và kiến thức về ESG (Môi trường - Xã hội - Quản trị). Nhiều đơn vị chưa hiểu rõ lợi ích dài hạn hoặc cách triển khai hiệu quả.

Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu cho công nghệ xanh thường rất cao, trong khi lợi nhuận chưa thấy ngay, khiến nhiều doanh nghiệp vừa và nhỏ e ngại chuyển đổi.

Đặc biệt, khó khăn lớn nhất là việc xác minh dữ liệu. Để được cấp tín dụng xanh, doanh nghiệp cần số liệu chính xác để chứng minh cam kết ESG. Tuy nhiên, việc thu thập, đo lường dữ liệu, đặc biệt là phát thải Phạm vi 3 (Scope 3) từ chuỗi cung ứng rất phức tạp. Nhiều đơn vị gặp khó trong việc thu thập và theo dõi các chỉ số này từ các nhà cung cấp của họ. Minh bạch dữ liệu là chìa khóa để doanh nghiệp tiếp cận vốn xanh, khi thiếu dữ liệu minh bạch, cánh cửa tiếp cận vốn ngoại giá rẻ sẽ hẹp lại.

- Trước những rào cản đó, DBS có những giải pháp cụ thể nào để hỗ trợ doanh nghiệp Việt từng bước tiếp cận hiệu quả nguồn vốn xanh?

- Chúng tôi tập trung đồng hành cùng doanh nghiệp xây dựng lộ trình chuyển đổi phù hợp với từng giai đoạn. DBS triển khai hai hình thức tài trợ chính: "khoản vay xanh" dành cho các dự án có mục đích sử dụng vốn rõ ràng như năng lượng tái tạo, công trình xanh; và "Tài trợ vốn liên kết bền vững", với các điều khoản vay gắn với các mục tiêu hiệu suất bền vững mà doanh nghiệp cam kết. Nếu đạt được các mục tiêu này, doanh nghiệp có thể hưởng lãi suất ưu đãi hơn. Cách tiếp cận đó khuyến khích doanh nghiệp cải thiện liên tục hiệu quả môi trường, thay vì chỉ "xanh hóa" trong ngắn hạn.

Bên cạnh việc tài trợ vốn, DBS còn tư vấn cấu trúc tài trợ, mua bán sát nhập, và hỗ trợ doanh nghiệp tiếp cận chuẩn mực quốc tế. Đồng thời, chúng tôi cung cấp các giải pháp số ứng dụng vào việc tối ưu hóa quy trình quản lý dòng tiền, giúp theo dõi và cập nhật thông tin theo thời gian thực. Điều này giúp doanh nghiệp nâng cao minh bạch, kiểm soát rủi ro tốt hơn và đáp ứng các yêu cầu ngày càng cao từ nhà đầu tư và thị trường quốc tế.

- "Tài chính xanh" đang là mục tiêu của nhiều ngân hàng. Đâu là lợi thế của DBS trong lĩnh vực này?

- Lợi thế của DBS nằm ở sự am hiểu thị trường châu Á và chuyên môn theo ngành. Chúng tôi có mạng lưới rộng khắp khu vực, kinh nghiệm trong 14 ngành công nghiệp toàn cầu và đội ngũ chuyên trách về phát triển bền vững thực hiện đánh giá kỹ thuật, phê duyệt các khoản vay. Kinh nghiệm từ các dự án năng lượng tái tạo quy mô lớn như điện gió ngoài khơi hay địa nhiệt tại các thị trường khác giúp DBS có thể tư vấn và triển khai các giải pháp phù hợp với bối cảnh Việt Nam.

- Vậy ngân hàng làm thế nào để đảm bảo dòng vốn đi đúng vào các dự án xanh thực chất và tránh rủi ro "tẩy xanh" (greenwashing)?

- Chúng tôi áp dụng khung đánh giá chặt chẽ dựa trên các chuẩn mực quốc tế như Nguyên tắc Cho vay Xanh (GLP), cùng các hệ thống phân loại khác như ASEAN Taxonomy và Singapore-Asia Taxonomy. Mỗi dự án đều phải đáp ứng các tiêu chí kỹ thuật với ngưỡng định lượng rõ ràng, chẳng hạn về cường độ phát thải hay hiệu quả sử dụng năng lượng.

Đồng thời, DBS xác định rõ các lĩnh vực loại trừ như hạ tầng nhiên liệu hóa thạch hoặc các mô hình sản xuất gây hại môi trường. Cách tiếp cận này giúp giảm thiểu rủi ro "greenwashing" và đảm bảo tác động môi trường có thể đo lường.

- Trong ngắn và trung hạn, những lĩnh vực nào tại Việt Nam được DBS ưu tiên tài trợ vốn xanh?

- Năng lượng tái tạo tiếp tục là một trọng tâm lớn, bao gồm điện mặt trời và điện gió. Bên cạnh đó, chúng tôi nhìn thấy nhiều cơ hội trong hạ tầng bền vững, nông nghiệp có trách nhiệm, quản lý nước và chuỗi cung ứng.

Tại Việt Nam, chúng tôi đã tham gia nhiều dự án trọng điểm hỗ trợ quá trình chuyển dịch năng lượng và lộ trình hướng tới nền kinh tế phát thải carbon thấp. Điển hình là việc trở thành đối tác tài trợ bền vững chủ chốt cho SP Group và Sembcorp Industries tại Việt Nam, huy động các khoản vay xanh hợp vốn với tổng trị giá 120 triệu USD cho các liên doanh và công ty con của họ.

Trước bối cảnh đang thay đổi, chúng tôi cũng nhận thấy các lĩnh vực: thực phẩm, nông nghiệp, công nghệ và ô tô đang ngày càng thể hiện sự cam kết cũng như cách tiếp cận chủ động hơn trong việc áp dụng các thực tiễn bền vững. Những lĩnh vực này đang thúc đẩy nhu cầu về các giải pháp tài chính xanh mà chúng tôi hoàn toàn có đầy đủ năng lực để cung cấp và sẵn lòng tích cực hỗ trợ triển khai.

Điển hình như chúng tôi đã hỗ trợ một doanh nghiệp thu mua nông sản toàn cầu triển khai mô hình tài trợ vốn lưu động bền vững, qua đó cải thiện minh bạch chuỗi cung ứng và nâng cao thu nhập cho nông dân. Trong một trường hợp khác, chúng tôi đã hỗ trợ một khách hàng trong ngành ô tô mở rộng mạng lưới phân phối xe hybrid, giúp doanh nghiệp thúc đẩy sự chuyển đổi sang hướng bền vững.

Tiếp nối những thành công này, chúng tôi sẽ tiếp tục mở rộng tài trợ cho các dự án chuyển dịch năng lượng, nông nghiệp bền vững và công nghệ xanh. Mục tiêu của DBS là trở thành đối tác chiến lược, cung cấp không chỉ nguồn vốn mà còn là tri thức và các giải pháp tư vấn, giúp doanh nghiệp Việt xây dựng khả năng thích ứng dài hạn và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

- Bên cạnh việc hỗ trợ khách hàng, bản thân DBS thực hiện trách nhiệm xã hội và cam kết xanh của chính mình như thế nào?

- Chúng tôi bắt đầu từ chính hoạt động nội bộ. Chương trình Giảm tiêu thụ giấy của DBS đặt mục tiêu cắt giảm 5% lượng giấy sử dụng mỗi năm tại các thị trường trọng điểm. Các yếu tố giảm phát thải carbon và trách nhiệm xã hội cũng được tích hợp vào quy trình mua sắm. Thông qua Quỹ DBS Foundation và các hoạt động cộng đồng, chúng tôi hỗ trợ các doanh nghiệp xã hội và cộng đồng, hướng đến tạo ra tác động tích cực vượt ra ngoài lĩnh vực tài chính, đóng góp cho sự phát triển bền vững của xã hội.

Minh Ngọc