Theo Nghị định 112 vừa được Chính phủ ban hành, Việt Nam lần đầu có khung pháp lý về trao đổi tín chỉ carbon với quốc tế. Cụ thể, các dự án ứng dụng công nghệ mới, chi phí cao, chưa hoặc ít được triển khai tại Việt Nam như điện gió ngoài khơi, công nghệ thu giữ carbon hay sản xuất hydrogen xanh có thể được bán tới 90% tín chỉ carbon tạo ra.
Tín chỉ carbon (carbon credit) là một loại giấy phép hoặc chứng chỉ có thể giao dịch, có giá trị mua bán và cung cấp cho người nắm giữ tín chỉ quyền phát thải một tấn CO2 hoặc loại khí thải khác nằm trong danh sách khí thải nhà kính.
Theo Cục Biến đổi khí hậu (Bộ Nông nghiệp và Môi trường), cơ chế này nhằm tạo sức hút với các nhà đầu tư quốc tế, đặc biệt trong các lĩnh vực đòi hỏi công nghệ tiên tiến và vốn lớn. Việc cho phép chuyển giao phần lớn tín chỉ carbon giúp tăng khả năng thu hồi vốn, qua đó khuyến khích triển khai các dự án giảm phát thải quy mô lớn.
Với các hoạt động giảm phát thải đã triển khai phổ biến trong nước, tỷ lệ chuyển giao tối đa chỉ ở mức 50%, nhằm giữ lại nguồn tín chỉ cho mục tiêu giảm phát thải quốc gia.
Bộ Nông nghiệp và Môi trường là cơ quan chấp thuận việc chuyển giao các tín chỉ này. Toàn bộ giao dịch tín chỉ của doanh nghiệp sẽ được ghi nhận trên hệ thống đăng ký quốc gia để tránh trùng lặp kết giảm thải, bảo đảm minh bạch.
Nhà máy Điện gió Bạc Liêu ở phường Hiệp Thành, tỉnh Cà Mau. Ảnh: An Minh
Cũng theo nghị định, 3 cơ chế trao đổi carbon được thiết lập dựa trên các quy định của Thỏa thuận khí hậu Paris về hợp tác, cơ chế thị trường tập trung và tiêu chuẩn carbon độc lập.
Ngoài ra, nghị định cũng cho phép các tổ chức trong nước mua và sử dụng tín chỉ carbon quốc tế để thực hiện các cam kết quốc tế, qua đó mở thêm kênh huy động nguồn lực cho chuyển đổi xanh.
Việt Nam đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào 2050. Trước đây, Luật Bảo vệ môi trường 2020 đã đặt nền móng cho thị trường carbon, song vẫn thiếu các quy định cụ thể cho hoạt động trao đổi quốc tế.
Theo Quy hoạch điện VIII điều chỉnh, công suất điện gió ngoài khơi tới 2030 đạt khoảng 6.000 MW và tăng lên 17.000 MW vào 2035. Loại nguồn điện này có thể đạt công suất 113.000-139.000 MW đến 2050, đóng vai trò chủ chốt trong mục tiêu trung hòa carbon.
Gia Chính