Lợi thế quy mô sản xuất và chuỗi cung ứng đa dạng khiến các hãng xuất khẩu Trung Quốc không còn quá lo lắng trước chính sách của Mỹ như năm ngoái.
Yu Yangxian - một nhân viên kinh doanh tại Trung Quốc cho biết cô không mấy quan tâm đến chuyến thăm của Tổng thống Donald Trump đến Bắc Kinh tháng này, dù phần lớn tủ khóa điện tử và máy bán hàng tự động của công ty cô bán sang Mỹ.
"Miễn là Mỹ vẫn giao thương quốc tế, họ sẽ phải làm ăn với chúng tôi. Chuỗi cung ứng và chất lượng sản phẩm của Trung Quốc rất tốt", Yu giải thích. Sau khi Mỹ nâng thuế nhập khẩu với các nước vào năm ngoái, công ty của Yu chọn cách chuyển một phần chi phí xuống khách hàng.
Dù thuế nhập khẩu là vấn đề cần quan tâm, Yu cho biết công ty đã phục hồi từ biến động năm ngoái, khi có thời điểm thuế nhập khẩu Mỹ áp với hàng Trung Quốc lên tới 3 chữ số. Tuy nhiên, cũng như nhiều hãng xuất khẩu, lượng khách của họ tại Mỹ gần như không ảnh hưởng, thậm chí có thêm nhiều đối tác mới.
Yu lý giải việc này cho thấy ngành sản xuất Trung Quốc cạnh tranh và vững vàng hơn. Việc này là nhờ chiến lược tự chủ kéo dài nhiều năm, xây dựng chuỗi cung ứng nội địa gần như hoàn chỉnh trong nhiều lĩnh vực. "Dù Tổng thống Trump tuyên bố điều gì, việc đó cũng không phải mối đe dọa lớn với chúng tôi", cô nói.
Yu cho biết công ty đã mở rộng sang châu Âu, Nam Mỹ, Đông Nam Á và châu Phi để đối phó với thuế nhập khẩu của ông Trump và giá nguyên liệu thô tăng vì xung đột Iran.
Nhân viên kiểm tra bảng mạch tại một nhà máy đối tác của Agilian Technology ở Đông Quản. Ảnh: Reuters
Đây cũng là chiến lược của Bắc Kinh. Năm 2025, Trung Quốc thặng dư thương mại kỷ lục 1.200 tỷ USD - tương đương quy mô nền kinh tế Hà Lan - nhờ thâm nhập các thị trường mới bằng mức giá thấp hơn đối thủ.
Kim ngạch xuất khẩu sang Mỹ năm 2025 giảm 20%, nhưng thị trường châu Phi lại ghi nhận mức tăng 25,8%. Tương tự, xuất khẩu sang Liên minh châu Âu (EU) và Đông Nam Á cũng tăng 8-13%.
Năm ngoái, Trung Quốc đã dùng đất hiếm như đòn bẩy để buộc ông Trump giảm thuế nhập khẩu. Vật liệu này đóng vai trò quan trọng trong một số lĩnh vực như bán dẫn và quốc phòng. Bắc Kinh gần như độc quyền sản xuất đất hiếm, trong khi nhiều ngành công nghiệp trên thế giới, gồm doanh nghiệp Mỹ, không thể hoạt động nếu thiếu nguồn cung này.
"Đất hiếm thực sự là lá bài mạnh nhất", Cameron Johnson - nhà phân tích tại hãng tư vấn chuỗi cung ứng Tidalwave Solutions cho biết. Ngoài ra, Trung Quốc còn có thể hạn chế nguồn cung dược phẩm, máy móc công nghiệp hoặc biến áp mà Mỹ cần để mở rộng lưới điện.
Trong ngắn hạn, chiến sự tại Iran giúp Mỹ có thêm lợi thế, vì Washington có dư nguồn cung năng lượng mà Bắc Kinh và các nước khác cần. Tuy nhiên về dài hạn, quy mô công nghiệp lớn của Bắc Kinh sẽ giúp họ chiếm ưu thế nếu xung đột leo thang. "Đó là lý do Washington đang tỏ ra mềm mỏng", Johnson nói.
Khi thuế nhập khẩu không còn gây sức ép lớn như năm ngoái, các nhà sản xuất tại Trung Quốc cũng chịu ít áp lực hơn trong đa dạng hóa sản xuất. Jonathan Chitayat phụ trách khu vực châu Á tại Genimex Group, một hãng sản xuất theo hợp đồng có 70% doanh thu đến từ Mỹ. Ông cho biết công ty đã tìm nhà cung cấp mới tại Việt Nam và Thái Lan trong nhiệm kỳ đầu của ông Trump, sau đó gần đây mở rộng sang Ấn Độ và Indonesia.
Tuy nhiên, 75% trong số 500 nhà cung cấp của công ty vẫn ở Trung Quốc. Nhiều doanh nghiệp đã bỏ kế hoạch chuyển nhà máy sau khi Mỹ giảm thuế với Trung Quốc nhưng lại tăng với các nước khác. "Chúng tôi đều học được rằng không nên hành động cực đoan. Những ai chờ đợi giờ đều thấy quyết định đó là đúng", ông nói.
Mike Sagan là Phó chủ tịch phụ trách nguồn cung tại Pride Mobility Products, hãng sản xuất xe lăn, xe scooter và các thiết bị hỗ trợ người khó khăn trong di chuyển. Ông cho biết chuỗi cung ứng khoảng 100 doanh nghiệp của mình hiện phụ thuộc 70-80% vào Trung Quốc.
"Chúng tôi phải giảm phụ thuộc và đa dạng hóa sản xuất, nhưng không còn quá gấp gáp nữa. Sự hoảng loạn đã qua và mọi người dần trở nên cứng rắn hơn trước những tuyên bố của ông Trump", Sagan nói.
Ren Yanlin - lãnh đạo tại một công ty Trung Quốc chuyên hỗ trợ xây nhà máy ở nước ngoài - cho biết doanh nghiệp hiện không còn phản ứng thái quá trước các động thái của ông Trump. Họ trở nên "chai lì" với những lời đe dọa. "Tâm lý hiện tại là điều đó không còn quan trọng nữa", ông nói.
Eric Zheng - Chủ tịch Phòng Thương mại Mỹ tại Thượng Hải - cho biết gần 3.000 thành viên của hiệp hội không kỳ vọng nhiều, nhưng họ vẫn coi đối thoại là tín hiệu tích cực.
Các doanh nghiệp hy vọng hai nước kéo dài thời gian giảm thuế nhập khẩu và nới lỏng hạn chế xuất khẩu. Họ dự báo điều này có thể đi kèm cam kết Trung Quốc mua hàng trong các lĩnh vực như máy bay, đậu tương hoặc năng lượng.
Tuy nhiên, rất ít doanh nghiệp tin rằng tình hình hiện tại sẽ kéo dài. "Đình chiến tốt hơn chiến tranh thương mại, nhưng chỉ mang tính tạm thời", Zheng nói.
"Chúng tôi cần sự chắc chắn. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch dài hạn, không phải cho 90 ngày hay 6 tháng tới, mà là vài năm", ông kết luận.
Hà Thu (theo Reuters)