Một doanh nghiệp xuất khẩu tiêu đã thiệt hại gần 600.000 USD trong một vụ việc có dấu hiệu lừa đảo thương mại khi xuất hàng sang Karachi, Pakistan.
Theo Hiệp hội Hồ tiêu và Cây gia vị Việt Nam (VPSA), từ tháng 3 đến tháng 5/2025, một doanh nghiệp trong nước đã ký hợp đồng xuất khẩu 21 container hồ tiêu sang Karachi (Pakistan) cho đối tác nước ngoài, song không yêu cầu đặt cọc.
Đối tác sử dụng nhiều pháp nhân trung gian để tạo dựng uy tín ban đầu, khiến phía Việt Nam tin tưởng giao hàng. Từ cuối tháng 5 đến giữa tháng 7/2025, 20 container đã cập cảng Karachi.
Tuy nhiên, sau khi hàng đến nơi, đối tác liên tục trì hoãn thanh toán với các lý do không rõ ràng, đồng thời đưa ra các cam kết mang tính hình thức như đang xử lý chuyển tiền hoặc chờ xác nhận từ ngân hàng. Trong quá trình này, đối tác nhiều lần cung cấp chứng từ chuyển tiền giả và yêu cầu bổ sung các bộ hồ sơ không cần thiết nhằm kéo dài thời gian.
Việc chậm thanh toán kéo dài từ tháng 5 đến tháng 9/2025 khiến hàng hóa bị lưu tại cảng, phát sinh chi phí lưu container và lưu bãi lớn, đồng thời gây áp lực nghiêm trọng lên dòng tiền của doanh nghiệp xuất khẩu.
Lợi dụng tình trạng này, đối tác tiếp tục gây sức ép, yêu cầu giảm giá sâu khoảng 25% so với hợp đồng ban đầu, thấp hơn đáng kể giá thị trường, kèm theo cam kết thanh toán nhanh nhưng không thực hiện.
Trong bối cảnh chi phí phát sinh ngày càng tăng và rủi ro hàng hóa có thể bị xử lý theo quy định tại nước sở tại, doanh nghiệp buộc phải chấp nhận điều chỉnh giá để giảm thiểu thiệt hại. Tuy nhiên, sau khi đạt thỏa thuận, đối tác vẫn tiếp tục trì hoãn thanh toán đến cuối năm 2025, nhiều lần gửi chứng từ giả và không thực hiện nghĩa vụ.
Tiêu được thu hoạch ở nhà vườn Đăk Lăk. Ảnh: VPSA
Kết thúc vụ việc, dù đã xử lý được một phần hàng hóa, tổng thiệt hại của doanh nghiệp ước tính gần 600.000 USD (khoảng 15 tỷ đồng), bao gồm phần giảm giá bán, chi phí lưu bãi và logistics. Sự cố cũng ảnh hưởng tiêu cực đến dòng tiền và uy tín của doanh nghiệp với đối tác vận tải, ngân hàng.
Theo VPSA, vụ việc cho thấy một phương thức lừa đảo có chủ đích: đối tác đặt hàng số lượng lớn nhưng không đặt cọc, kéo dài thời gian thanh toán để phát sinh chi phí lưu cảng, từ đó gây sức ép buộc bên bán giảm giá, rồi tiếp tục chây ì nhằm chiếm dụng lợi ích.
Từ thực tế này, Hiệp hội khuyến nghị doanh nghiệp xuất khẩu hồ tiêu và gia vị cần đặc biệt thận trọng khi giao dịch với đối tác mới, nhất là tại các thị trường rủi ro cao. Doanh nghiệp không nên giao hàng khi chưa có đảm bảo thanh toán như đặt cọc, thư tín dụng (L/C) hoặc bảo lãnh ngân hàng; đồng thời cần xác minh đối tác qua nhiều kênh và chủ động phối hợp với Thương vụ Việt Nam tại nước sở tại. Các điều khoản hợp đồng cũng cần được xây dựng chặt chẽ, đặc biệt là quy định xử lý hàng hóa tại cảng khi phát sinh tranh chấp.
Những năm gần đây, nhiều doanh nghiệp Việt Nam đã gặp rủi ro khi xuất khẩu hồ tiêu, điều, quế và các mặt hàng gia vị sang một số thị trường, với kịch bản phổ biến là đối tác đặt hàng lớn để tạo niềm tin nhưng không đặt cọc, sau đó kéo dài thanh toán và sử dụng chứng từ ngân hàng giả.
Trước đó, năm 2024, một số doanh nghiệp thành viên VPSA cũng gặp sự cố khi xuất khẩu hồ tiêu sang Malaysia cho khách hàng Mafipro SDN BHD. Khi hàng đến cảng, lô hàng bị lấy ra dù phía Việt Nam vẫn giữ vận đơn đường biển gốc.
Trong bối cảnh xuất khẩu hồ tiêu vẫn tăng trưởng, VPSA nhấn mạnh việc kiểm soát rủi ro thương mại cần được đặt lên hàng đầu để bảo vệ doanh nghiệp. Năm 2025, xuất khẩu hồ tiêu Việt Nam đạt kim ngạch kỷ lục 1,66 tỷ USD, dù sản lượng giảm còn 246.132 tấn, nhờ giá xuất khẩu bình quân tăng mạnh.
Hồng Châu