32 cổ phiếu đạt tiêu chí sàng lọc của FTSE có thể hút tiền đầu cơ trước ngày nâng hạng chính thức, sau đó toàn thị trường hưởng lợi nhờ hiệu ứng "nước lên thuyền lên" khi vốn ngoại vào theo 4 đợt cơ cấu.
FTSE Russell hôm qua xác nhận chứng khoán Việt Nam chính thức được nâng hạng từ thị trường cận biên lên mới nổi thứ cấp từ ngày 21/9.
Tổ chức này cũng công bố 32 cổ phiếu đủ điều kiện vào rổ chỉ số FTSE Global All Cap. Danh sách tham khảo gồm nhiều cổ phiếu đầu ngành tài chính, nguyên vật liệu, tiêu dùng và bất động sản có xác suất cao góp mặt trong danh sách chính thức. Điểm chung của những mã này (như HPG, VCB, BID, VHM, VIC) là vốn hóa lớn, thanh khoản cao để hấp thụ dòng vốn từ tổ chức nước ngoài.
Đây là danh sách có tính chất tham khảo dựa trên dữ liệu cuối năm 2025, còn chính thức sẽ được công bố một tháng trước khi nâng hạng. Từ nay đến đó, danh sách có thể thay đổi tùy theo biến động vốn hóa, thanh khoản và tỷ lệ sở hữu nước ngoài của từng cổ phiếu.
Theo ông Hoàng Nam, Giám đốc Nghiên cứu và phân tích của Công ty Chứng khoán Vietcap, chính sự chưa chắc chắn có thể kích thích dòng tiền đầu cơ vào 32 cổ phiếu bởi tâm lý "mua kỳ vọng". Dòng tiền này sẽ sớm xuất hiện và tác động mạnh đến thị giá, nhưng bản chất không ổn định. Khi kỳ vọng được phản ánh đủ vào giá hoặc thông tin bất lợi xuất hiện, dòng tiền sẵn sàng rút nhanh.
"Các quỹ chủ động nhiều khả năng để mắt tới những cổ phiếu này sớm và hành động linh hoạt, do họ không bị ràng buộc bởi lịch cơ cấu như quỹ thụ động. Tuy nhiên, đuổi theo dòng tiền đầu cơ này là một chiến lược giao dịch ngắn hạn và nhiều rủi ro", ông Nam nói.
Theo quyết định của FTSE Russell, quá trình nâng hạng chứng khoán Việt Nam gồm 4 đợt với tỷ trọng tăng dần, bắt đầu từ tháng 9 năm nay và kéo dài một năm. Khi danh sách chính thức được xác nhận, các quỹ thụ động (hay quỹ chỉ số) mới bắt đầu giải ngân vào cổ phiếu có tên.
Ông Anthony Le, Giám đốc Giao dịch chứng khoán - Khách hàng tổ chức của Công ty Chứng khoán Vietcap, nhận định lộ trình này giúp giảm tác động tức thời lên giá cổ phiếu và tránh cú sốc về thanh khoản. Bên cạnh đó, nó tạo ra dòng vốn ngoại liên tục và có thể dự đoán được trong vòng một năm. Đây là điều mà thị trường Việt Nam chưa có trong nhiều năm qua.
Đối với những cổ phiếu chưa đáp ứng tiêu chí sàng lọc của FTSE Global All Cap (theo danh sách tham khảo lẫn chính thức vào tháng 9), khả năng hưởng lợi vẫn có.
Lý giải điều này, ông Winston Lu, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Quản lý quỹ Phú Hưng, cho rằng hiệu ứng "nước lên thuyền lên" sẽ diễn ra. Khi thông tin nâng hạng được xác nhận, dòng vốn ngoại tập trung vào cổ phiếu vốn hóa lớn sẽ kéo định giá chung của thị trường đi lên. Tâm lý nhà đầu tư nhờ đó được cải thiện, thanh khoản lan tỏa nên các cổ phiếu không nằm trong rổ chỉ số FTSE cũng tăng theo.
Ngoài ra, các quỹ chủ động do không bị ràng buộc bởi chỉ số nên có thể kiếm thêm cơ hội ở những cổ phiếu ngoài danh sách. Theo ông Lu, những cổ phiếu này sẽ lọt vào tầm ngắm của các quỹ nếu có câu chuyện tăng trưởng thuyết phục, nền tảng cơ bản tốt và quản trị minh bạch.
"Trong trường hợp đó, tác động đến giá cổ phiếu thậm chí còn tích cực và bền vững hơn so với việc chỉ được các quỹ ETF mua vào một cách cơ học", ông nhận định.
Đồng quan điểm, ông Anthony Le cho rằng dòng vốn của các quỹ chủ động sẽ đóng vai trò chủ đạo khi chứng khoán Việt Nam được nâng hạng. Khẩu vị của họ không nhất thiết trùng khớp với các quỹ thụ động. Họ thường cân nhắc nhiều hơn đến định giá và tiềm năng tăng trưởng cổ phiếu. Do đó, những cái tên ngoài danh sách của FTSE Russell vẫn có khả năng hưởng lợi gián tiếp từ quá trình nâng hạng.
Nhà đầu tư theo dõi bảng giá chứng khoán tại một công ty ở TP HCM. Ảnh: Thanh Tùng
Các chuyên gia cũng kỳ vọng quá trình nâng hạng có thể thúc đẩy tái định giá toàn thị trường. Theo ông Anthony Le, việc này trước hết diễn ra ở những cổ phiếu được cả quỹ chủ động và thụ động chú ý. Phần còn lại của thị trường được tái định giá nhưng có độ trễ nhất định, tương tự xu hướng luân chuyển dòng tiền theo vốn hóa và nhóm ngành trong những nhịp tăng mạnh trước đây.
Cụ thể hơn, lãnh đạo Công ty Quản lý quỹ Phú Hưng cho rằng mặt bằng giá của các mã thành phần VN30 sẽ thay đổi đầu tiên vì nhà đầu tư trong nước kỳ vọng đây là nhóm đón "sóng" nâng hạng. Theo thời gian, sự tham gia của khối ngoại tăng lên, dẫn đến mức định giá cao hơn cho toàn thị trường.
Dự báo về xu hướng thị trường thời gian tới, nhóm phân tích SSI dẫn ví dụ một số thị trường từng được nâng hạng như Qatar, UAE, Kuwait... không tăng ngay như kỳ vọng của phần đông nhà đầu tư. Mức giảm trong năm đầu tiên có nơi lên đến 15-20%. Tuy nhiên, trong trung hạn (khoảng 3 năm), đa số đều tăng 20-50%.
Theo SSI, điều này cho thấy hiệu suất thị trường chủ yếu được quyết định bởi các yếu tố nền tảng như kinh tế vĩ mô, triển vọng tăng trưởng lợi nhuận và mặt bằng định giá. Nâng hạng đóng vai trò như một động lực tăng trưởng trung hạn, thay vì tạo hiệu ứng tức thời. Xét trên những phương diện này, nhóm phân tích cho rằng Việt Nam đang vượt trội so với nhiều thị trường cùng nhóm nhờ nền tảng vĩ mô vững chắc, triển vọng lợi nhuận tích cực và định giá tương đối hấp dẫn.
Phương Đông
