Cơ hội hồi sinh xuất khẩu năng lượng của Mỹ sang Trung Quốc

Mỹ có thể thúc giục Trung Quốc mua nhiều dầu và khí đốt hơn, khi lãnh đạo hai nước gặp thượng đỉnh tuần này.

Tổng thống Mỹ Donald Trump sẽ có chuyến thăm Trung Quốc ngày 14-15/5. Đây là chuyến thăm Trung Quốc đầu tiên của ông Trump trong nhiệm kỳ thứ hai. Hai bên có thể thảo luận nhiều vấn đề, từ thương mại, công nghệ, khoáng sản chiến lược đến xung đột ở Trung Đông.

Quan chức Mỹ cũng cho biết hai bên cân nhắc một thỏa thuận giúp Washington bán được nhiều năng lượng hơn cho Bắc Kinh. Tổng thống Trump được kỳ vọng sẽ thúc giục Trung Quốc cam kết mua nhiều dầu và khí đốt của Mỹ - nước sản xuất dầu và khí đốt tự nhiên lớn nhất thế giới.

Năm ngoái, thuế nhập khẩu mà Washington áp với Bắc Kinh đã gần như chặn đứng dòng chảy dầu và khí hóa lỏng (LNG) của Mỹ vào Trung Quốc. Năm 2024 - trước khi ông Trump nhậm chức, kim ngạch xuất khẩu các sản phẩm này là 8,4 tỷ USD.

Giới phân tích đánh giá nhập khẩu LNG Mỹ của Trung Quốc có xu hướng biến động theo tình hình chính trị. Vì vậy, quan hệ hai bên cải thiện sẽ mở ra cơ hội cho mặt hàng này.

Trong cuộc chiến thương mại năm 2019 - nhiệm kỳ đầu của ông Trump, Trung Quốc đã giảm mua LNG từ Mỹ, đạt 260.000 tấn, dù tổng nhập khẩu mặt hàng này năm đó tăng 15% lên 59,4 triệu tấn.

Năm 2021, khi hai bên đã đạt thỏa thuận thương mại, Mỹ xuất khẩu tới gần 9 triệu tấn LNG sang Trung Quốc và trở thành nhà cung cấp khí đốt lớn thứ 3 cho nước này, chỉ kém một chút so với Qatar ở vị trí thứ 2.

Đến 2024, con số này sụt còn 4,15 triệu tấn và giảm xuống còn 26.000 tấn vào 2025, sau khi Trung Quốc áp thuế trả đũa 25% lên LNG Mỹ. Một số công ty Trung Quốc như PetroChina và CNOOC đã đặt mua LNG Mỹ theo các hợp đồng dài hạn giai đoạn 2021-2023. Số hàng này vì thế được bán lại cho châu Âu để tránh phải trả thuế nhập khẩu ở quê nhà.

Hãng tư vấn năng lượng Rystad Energy ước tính khoảng 12 triệu tấn LNG sẽ được giao năm nay, theo hợp đồng.

Các nhà phân tích cho biết nếu Trung Quốc bỏ thuế nhập khẩu 25%, LNG Mỹ rẻ hơn các lô hàng khí đốt giao ngay tại châu Á lúc này, do nguồn cung thị trường đang gián đoạn vì chiến sự Trung Đông. Tuy nhiên, lượng khí đốt bán sang Trung Quốc có thể không tăng mạnh do nhu cầu đang yếu.

Trung Quốc là nước nhập khẩu dầu thô lớn nhất thế giới, nhưng Washington chưa từng trở thành nhà cung cấp lớn mặt hàng này cho Bắc Kinh.

Năm 2020, sau khi hai nước ký Thỏa thuận thương mại giai đoạn 1, nhập khẩu dầu thô Mỹ của Trung Quốc từng lên kỷ lục 395.000 thùng một ngày. Dù vậy, con số này chỉ chiếm gần 4% tổng nhập khẩu dầu thô của Bắc Kinh.

Lượng dầu nền kinh tế thứ hai thế giới mua từ Washington giảm một nửa vào 2023, tương đương 6 tỷ USD. Từ tháng 5/2025, Trung Quốc gần như không nhập dầu Mỹ, do thuế 20% áp dụng trong cuộc chiến thương mại. Thay vào đó, họ tăng mua từ các nước như Canada và Brazil để củng cố nguồn cung cho thị trường nội địa.

Nguyên liệu chủ chốt để sản xuất nhựa gồm ethane và propane cũng có thể là mặt hàng được Trung Quốc tăng mua từ Mỹ, bất chấp căng thẳng thương mại hai bên. Washington hiện là nhà cung cấp ethane duy nhất cho Trung Quốc.

Năm ngoái, Trung Quốc nhập 5,95 triệu tấn ethane, trị giá gần 3 tỷ USD, theo số liệu của Hải quan nước này. Con số này trong quý đầu năm nay đã tăng 50% so với cùng kỳ 2025.

Việc Trung Quốc phụ thuộc vào ethane nhập khẩu có thể thấy rõ nhất trong năm ngoái. Bắc Kinh đã gỡ bỏ thuế trả đũa 125% với ethane nhập khẩu khi Mỹ hạn chế xuất khẩu mặt hàng này vài tháng.

Tương tự, Mỹ cũng là nhà cung cấp propane (nguyên liệu sản xuất trong ngành nhựa) lớn nhất cho Trung Quốc năm 2025, bất chấp thuế nhập khẩu. Kim ngạch xuất khẩu sản phẩm này sang Bắc Kinh đạt hơn 6,6 tỷ USD năm ngoái.

Nhiều nhà phân tích cho rằng Trung Quốc có thể đồng ý mua năng lượng Mỹ trong ngắn hạn. Tuy nhiên, mối quan hệ đầy biến động giữa hai quốc gia có thể khiến hợp tác trong lĩnh vực năng lượng khó đạt bước đột phá.

"Ông Trump vốn cũng muốn thúc đẩy Trung Quốc cam kết mua thêm các mặt hàng giá trị lớn như năng lượng, dự án nông nghiệp và máy bay Boeing", Erica Downs, nhà nghiên cứu cấp cao tại Trung tâm Chính sách năng lượng toàn cầu thuộc Đại học Columbia, cho biết trên Strait Times.

Dù vậy, bà cho rằng về dài hạn, cuộc xung đột tại Trung Đông là chất xúc tác khiến Trung Quốc quyết tâm tự chủ năng lượng, bằng cách tăng sử dụng nguồn lực trong nước, đặc biệt là năng lượng phi hóa thạch.

Victor Gao - Phó chủ tịch Viện An ninh Năng lượng Trung Quốc cũng cho rằng Bắc Kinh vẫn thận trọng trong việc phụ thuộc lâu dài vào nguồn cung năng lượng Mỹ. Bởi các nhà máy lọc dầu Trung Quốc sẽ phải thiết kế lại cơ sở hạ tầng nếu chuyển sang sử dụng dầu thô Mỹ.

Theo Daniel Fu - nhà nghiên cứu tại Trường Kinh doanh Harvard, lời đề nghị mua LNG Mỹ có thể trở thành đòn bẩy của ông Tập tại hội nghị thượng đỉnh sắp tới, trong bối cảnh ông Trump muốn Bắc Kinh tăng mua năng lượng.

"Tôi cho rằng hai bên sẽ nỗ lực để đạt được một thỏa thuận nào đó. Tổng thống Trump rõ ràng cần một chiến thắng ở thời điểm hiện tại", ông nói.

Hà Thu (theo Reuters, Strait Times)

Góc nhìn VNSignal

Cơ hội hồi sinh xuất khẩu năng lượng của Mỹ sang Trung Quốc có thể tạo động lực đáng kể cho thị trường năng lượng toàn cầu, đặc biệt là đối với các công ty hoạt động trong lĩnh vực này. Đối với VN-Index, việc này có thể tác động tích cực thông qua việc nâng cao niềm tin của các nhà đầu tư vào các cổ phiếu liên quan đến ngành năng lượng. Các cổ phiếu của các công ty như PetroVietnam, VinGas hay Ekorado có thể được hưởng lợi từ xu hướng này.

Tuy nhiên, cần lưu ý rằng mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn rất phức tạp và biến động. Việc thực hiện thỏa thuận cụ thể về xuất khẩu năng lượng có thể gặp nhiều trở ngại, gây ra tác động không như mong đợi đối với thị trường. Do đó, nhà đầu tư nên cân nhắc kỹ lưỡng trước khi đưa ra quyết định đầu tư.